रूसले इरानलाई ध्वनिको गतिभन्दा तीव्र उड्ने (सुपरसोनिक) अत्याधुनिक क्रुज क्षेप्यास्त्र विकास गर्न गोप्य रूपमा ठूलो सहयोग गरिरहेको खुलासा भएको छ। बेलायती पत्रिका ‘फाइनान्सियल टाइम्स’ (FT) का अनुसार ‘सी४३० एल’ (C430L) कोडनेम दिइएको यो बहुवर्षीय गोप्य सैन्य कार्यक्रममार्फत इरानलाई रणनीतिक हतियार प्रविधि हस्तान्तरण भइरहेको छ।
चुहिएका रूसी पत्राचार, यात्रा विवरण र सैन्य पेटेन्टहरूको विश्लेषण उद्धृत गर्दै तयार पारिएको प्रतिवेदन अनुसार यो कार्यक्रम सन् २०२३ देखि सुरु भई हालसम्म जारी छ। यस कार्यक्रम अन्तर्गत रूसका अनुभवी क्षेप्यास्त्र विशेषज्ञहरूलाई इरानमा खटाइएको छ। यसको मुख्य उद्देश्य इरानलाई ‘र्यामजेट प्रोपल्सन प्रणाली’ विकास गर्न सघाउनु हो, जसले क्षेप्यास्त्रलाई कम उचाइमा ध्वनिको गतिभन्दा कैयौँ गुणा तीव्र गतिमा उड्न मद्दत गर्दछ।
विश्वस्त सैन्य विशेषज्ञहरूका अनुसार यो प्रविधि विशेष गरी पानीजहाज विरोधी (Anti-Ship) र भू-सतहमा आक्रमण गर्ने (Land-Attack) क्रुज क्षेप्यास्त्रहरूका लागि लक्षित छ। यो प्रविधि प्राप्त भएमा मध्यपूर्व तथा खाडी क्षेत्रमा तैनाथ अमेरिकी विमानवाहक जहाज, युद्धपोत र अत्याधुनिक हवाइ प्रतिरक्षा प्रणालीहरूका लागि गम्भीर खतरा उत्पन्न हुनेछ। बेलायतस्थित ‘कनफ्लिक्ट आर्मामेन्ट रिसर्च’का वरिष्ठ विश्लेषक फेबियन हिन्जका अनुसार रूसको सर्वोच्च राजनीतिक तहको स्वीकृतिबिना यस्तो संवेदनशील सैन्य प्रविधि हस्तान्तरण सम्भव छैन।
इरानले र्यामजेट प्रणालीको निर्माण तथा परीक्षण सम्पन्न गरिसकेको भए पनि रूसको सहयोगमा तयार पारिएको यो सुपरसोनिक क्रुज क्षेप्यास्त्र हालसम्म युद्धमा परिचालन गरिएको प्रत्यक्ष प्रमाण भने भेटिएको छैन। यद्यपि, यस प्रविधिलाई मस्कोबाट तेहरानमा भएको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र संवेदनशील रणनीतिक सैन्य हस्तान्तरणका रूपमा हेरिएको छ।
