संयुक्त राज्य अमेरिकाले अघिल्लो दिन तेहरानले युद्धमा भएको क्षतिको क्षतिपूर्तिसहितका सर्तहरू पूरा नगरेसम्म विश्व अर्थतन्त्रका लागि महत्त्वपूर्ण हर्मुज जलमार्ग नखुल्ने इरानको सैन्यबल रिभोलुसनरी गाड्र्सले आइतबार बताएको छ।
अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरीको अन्त्यतिर आक्रमण गरेपछि इरानले यस जलमार्गमा प्रभावकारी नाकाबन्दी लगाएको छ। इरानले त्यहाँ यातायातका लागि कर उठाउन चाहन्छ र आफ्नो मनपर्ने मार्गबाट छल्ने प्रयास गर्ने जहाजहरूमाथि आक्रमण गरिरहेको छ ।
युद्धअघि स्वतन्त्र रूपमा आवागमन हुने यस जलमार्गमा निरन्तर आक्रमणका कारण अप्रिलको युद्धविराम सम्झौता भङ्ग भएको थियो । शान्ति वार्ताको बाटो खोलेको जुन महिनाको समझदारी पत्रका सर्तहरूमा फर्कन मध्यस्थकर्ताहरूले दुवै पक्षलाई आग्रह गरेका छन् ।
इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले ओमानसँग यातायात र जलमार्गको व्यवस्थापनबारे छलफल ‘अन्तिम चरणमा पुग्दै छ’ भन्नुभएको छ । उहाँले हर्मुज पुनः खोल्ने कुरा ‘अन्य सर्तहरू र सम्झौताको उल्लङ्घनका लागि क्षतिपूर्ति’ माथि निर्भर रहेको बताउनुभएको छ।
उहाँले आइतबार इरान अमेरिकाँसँग वार्ता गरिरहेको अस्वीकार गर्दै भन्नुभयो, “उनीहरू केवल मध्यस्थकर्ताहरूमार्फत ‘सन्देश आदानप्रदान’ गरिरहेका छन्।
इरानका सुरक्षा प्रमुख मोहम्मद बागेर जोलगाद्रले शनिबार जलमार्ग पुनः खोल्नका लागि मागहरूको सूची प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । त्यसमा ‘इरान र त्यसका सहयोगी लेबनान, प्यालेस्टाइन, यमन र इराकविरुद्धको युद्ध र आक्रमण’ अन्त्य गर्नुपर्ने माग समावेश छ।
उहाँले अमेरिकी प्रतिनाकाबन्दी हटाउने, प्रतिबन्ध अन्त्य गर्ने, जम्मा भएका सम्पत्ति फिर्ता गर्ने र युद्धकालीन क्षतिको क्षतिपूर्ति दिने माग पनि गर्नुभएको तस्निम न्यूज एजेन्सीले रिपोर्ट गरेको थियो ।
इरानका क्रान्तिकारी गाड्र्सले आइतबार भनेको छ, “इरानको रणनीति ‘शत्रुले हाम्रा सबै सर्त स्वीकार नगरेसम्म हर्मुज जलमार्ग बन्द राख्ने’ हो । अहिले यो जलमार्ग हाम्रा लागि केवल जलमार्ग होइन, वास्तवमा युद्धको मैदान बनेको छ।”
– बारम्बार आक्रमण –
यी टिप्पणीहरू हर्मुजमार्फत आवागमन उल्लेखनीय रूपमा घटेको समयमा आएका हुन् । इरानले आफ्नो जलमार्ग (इरानी जलक्षेत्र) बाट छल्ने प्रयास गर्ने जहाजहरूलाई लक्ष्य बनाइरहेको छ ।
संयुक्त अरब इमिरेट्सको विदेश मन्त्रालयले शनिबार अबु धाबी राष्ट्रिय तेल कम्पनी (एडनोक) सँग सम्बन्धित एक ट्याङ्करलाई होर्मुज जलसन्धिमा यातायात गर्दै गर्दा मिसाइलले निशाना बनाउने शत्रुतापूर्ण इरानी आक्रमण को निन्दा गरेको छ। यसमा कुनै मानवीय क्षति भएको थिएन।
शनिबार पछि बेलायतको मेरिटाइम ट्रेड अपरेसन्स (यूकेएमटीओ) ले ओमन नजिक होर्मुज जलमार्गमा एक जहाजमा प्रक्षेपास्त्र लागेको र आगो लागेको तर तुरुन्तै निभाइएको र कुनै हताहत नभएको बताएको छ। दुवै घटना एउटै जहाजका हुन् कि होइनन् भन्ने स्पष्ट छैन।
