अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्धको सैन्य कारबाही ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ लाई केही समयका लागि स्थगित गर्ने घोषणा गरेका छन्। हर्मोज जलसन्धि (Strait of Hormuz) मा जारी अवरोध हटाउन सुरु गरिएको यो अपरेसनलाई रोकेर ट्रम्पले इरानसँगको सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिने अवसर दिन चाहेको बताएका छन्।
मुख्य घटनाक्रमहरू:
सैन्य दबाब र कुटनीति: राष्ट्रपति ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत जानकारी दिए अनुसार, अमेरिकाले आफ्नो ‘नाकाबन्दी’ (Blockade) लाई भने पूर्ण रूपमा जारी राख्नेछ। यसलाई ‘अधिकतम सैन्य दबाब’ (Maximum Military Leverage) को रणनीतिका रूपमा हेरिएको छ, ताकि वार्तामा अमेरिकाको पल्ला भारी रहोस्।
अकस्मात निर्णय: विदेश मन्त्री मार्को रुबियोले ह्वाइट हाउसमा यो अपरेसन जारी रहने जानकारी दिएको मात्र तीन घण्टापछि ट्रम्पले यसलाई स्थगित गर्ने निर्णय गरेका हुन्। यसले प्रशासनभित्रको द्रुत गतिशीलतालाई संकेत गर्दछ।
फसेका जहाज र नाविक: हाल उक्त क्षेत्रमा ८७ देशका जहाजहरू र करिब २३,००० नाविकहरू अड्किएका छन्। अमेरिकाले आफ्ना एस्कर्ट टोलीहरूलाई रोके पनि नाकाबन्दी नहटाएका कारण त्यहाँको अवस्था अझै तनावपूर्ण छ।
मध्यस्थकर्ताको भूमिका: अमेरिका र इरानबीचको यो वार्तामा पाकिस्तानले मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गरिरहेको छ। वार्ताको अग्रपंक्तिमा जारेड कुश्नर र स्टिभ विटकफ सक्रिय रहेका छन्।
इरानको अडान: “हामी आत्मसमर्पण गर्दैनौँ”
अर्कोतर्फ, इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले अमेरिकी धम्कीको कडा शब्दमा प्रतिवाद गरेका छन्। उनले स्पष्ट पारेका छन् कि इरान कुनै पनि हालतमा कसैको अगाडि झुक्ने छैन।
जबरजस्ती स्वीकार्य छैन: पेजेस्कियानले सामाजिक सञ्जाल ‘X’ मा लेख्दै भनेका छन्, “कसैले पनि हामीलाई आत्मसमर्पण गराउन सक्दैन।” उनले शिया समुदायलाई बल प्रयोग गरेर दबाउन नसकिने समेत उल्लेख गरे।
क्षेत्रीय सुरक्षा: इरानी राष्ट्रपतिले इराकी प्रधानमन्त्रीसँगको कुराकानीमा अमेरिकालाई मध्यपूर्वबाट आफ्नो सैन्य उपस्थिति र धम्की हटाउन आग्रह गरेका छन्।
विवादको जड: इरानको रिभोलुसनरी गार्डले हर्मोज जलसन्धिमा नयाँ सुरक्षा योजना लागू गर्दै अमेरिकी सैन्य आधार शिविरहरूमा जाने हतियार र आपूर्ति रोक्ने प्रयास गरिरहेको छ, जुन हालको वार्ताको मुख्य विवादित विषय बनेको छ।
‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ को स्थगनले युद्ध रोक्ने एउटा झिनो आशा जगाए पनि, दुवै पक्षको आ-आफ्नो अडानका कारण वार्ता कता मोडिने हो भन्ने कुरा अझै अन्योलमा छ।
