इरानले युद्ध अन्त्यका लागि नयाँ र विस्तृत शान्ति योजना अघि सारेको छ। इरानका उप-परराष्ट्रमन्त्री काजेम घारीबाबादीले शनिबार यसको पुष्टि गर्दै अब “बल अमेरिकाको कोर्टमा” रहेको बताएका छन्। करिब एक महिना अघि भएको युद्धविरामले कुनै ठोस नतिजा दिन नसकेपछि इरानले यो नयाँ कदम चालेको हो।
इरानको १४ बुँदे सर्त
इरानले मध्यस्तकर्ता राष्ट्र पाकिस्तान मार्फत आफ्नो योजना बुझाएको छ। सञ्चारमाध्यमका अनुसार इरानको यस प्रस्तावमा निम्न मुख्य मागहरू रहेका छन्:
क्षेत्रबाट अमेरिकी सेनाको पूर्ण फिर्ती।
इरानमाथि लगाइएका सबै प्रतिबन्धहरूको अन्त्य।
लेबनानसहित सबै मोर्चामा जारी युद्धको अन्त्य।
अमेरिकाबाट क्षतिपूर्तिको माग र होर्मुज जलडमरूमध्यका लागि नयाँ खाका।
सुरक्षा ग्यारेन्टीको सुनिश्चितता।
ट्रम्पको कडा प्रतिक्रिया
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शनिबार ‘ट्रुथ सोसल’मा पोस्ट गर्दै आफूले उक्त योजनाको समीक्षा गर्ने तर त्यो “स्वीकार्य हुने कल्पना समेत गर्न नसकिने” बताएका छन्। यसअघि नै ट्रम्पले इरानी सर्तप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै उनीहरूलाई “नराम्ररी प्रहार गरेर सदाका लागि सिध्याइदिने” धम्की दिइसकेका छन्।
मुख्य विवादको जड: परमाणु कार्यक्रम
अमेरिकाले इरानलाई आफ्नो परमाणु कार्यक्रम पूर्ण रूपमा त्याग्न र संवर्धित युरेनियमको भण्डार बुझाउन दबाब दिइरहेको छ। तर, इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम नागरिक प्रयोजनका लागि मात्र भएको भन्दै यो सर्तलाई सिधै अस्वीकार गर्दै आएको छ।
विश्व बजारमा असर
शान्ति वार्ता अन्योलमा परेकै बेला अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १२० डलर नाघेको छ। सन् २०२२ पछि तेलको मूल्य यति उच्च विन्दुमा पुगेको यो पहिलो पटक हो।
