काठमाडौँ । छिमेकी मुलुक पाकिस्तानले इरानसँगको व्यापारिक सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउन आफ्ना रणनीतिक बन्दरगाह र करिडोरहरू प्रयोग गर्न दिने महत्वपूर्ण घोषणा गरेको छ। पाकिस्तानको वाणिज्य मन्त्रालयले ‘पाकिस्तान मार्फत सामानको पारवहन आदेश २०२६’ जारी गर्दै इरानी उत्पादनका लागि ६ वटा व्यापारिक मार्ग (करिडोर) सञ्चालनमा ल्याएको हो।
यो निर्णयसँगै अब इरानले पाकिस्तानका ग्वादर र कराँची बन्दरगाह प्रयोग गरी तेस्रो देशहरूसँग आयात–निर्यात गर्न सक्नेछ।
किन महत्वपूर्ण छ यो कदम?
१. इरानमाथिको दबाब कम हुने: अमेरिकाले लगाएको आर्थिक प्रतिबन्ध र हर्मुज जलडमरू (Strait of Hormuz) क्षेत्रमा जारी तनावका कारण इरानको वैदेशिक व्यापार प्रभावित भइरहेका बेला पाकिस्तानले यो वैकल्पिक मार्ग उपलब्ध गराएको हो।
२. रणनीतिक केन्द्रका रूपमा पाकिस्तान: यस कदमले पाकिस्तानलाई दक्षिण र मध्य एसियाबीचको मुख्य व्यापारिक केन्द्र (Trade Hub) का रूपमा स्थापित गर्ने सम्भावना बढाएको छ।
३. मध्यस्थकर्ताको भूमिका: पाकिस्तानले हाल इरान र अमेरिकाबीच मध्यस्थताको प्रयास गरिरहेको सन्दर्भमा यसलाई आपसी विश्वास निर्माणको एउटा बलियो कडीका रूपमा हेरिएको छ।
व्यापारिक मार्ग र सुरक्षा
पाकिस्तानको वाणिज्य मन्त्रालयका अनुसार नयाँ आदेशले दुई देशबीचको पारवहन व्यापारलाई थप व्यवस्थित र पारदर्शी बनाउनेछ। वाणिज्य मन्त्री जाम कमलले यसबाट पाकिस्तानको रणनीतिक महत्त्व बढ्ने र क्षेत्रीय व्यापार करिडोरका रूपमा देशको विकास हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
पाकिस्तान र इरानबीच करिब ९०९ किलोमिटर लामो साझा सीमा रहेको छ। व्यापारका लागि हाल निम्न नाकाहरू सक्रिय छन्:
तफ्तान, गाब्द, मन्ड–पिशिन
पाकिस्तान र इरानबीच सन् २००८ मा अन्तर्राष्ट्रिय सडक व्यापार सम्बन्धी सम्झौता भएको थियो। अफगानिस्तानले दशकौंदेखि पाकिस्तानी बन्दरगाह प्रयोग गर्दै आएको भए पनि इरानका लागि भने यो पछिल्लो विकासक्रम एक महत्वपूर्ण मोड मानिएको छ। क्षेत्रीय तनावका बाबजुद हालसम्म दुई देशबीचको नियमित व्यापार भने सुचारु नै रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
