डोनाल्ड ट्रम्पले होर्मुज स्ट्रेट (Strait of Hormuz) बन्द गर्ने घोषणा गरेपछि अमेरिका र चीनबीचको तनाव चरम बिन्दुमा पुगेको छ। अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले अमेरिकी नौसेनाले अब इरानी तेल बोकेका चिनियाँ ट्याङ्करहरूलाई रोक्ने स्पष्ट पारेका छन्। चीनले यसअघि नै अमेरिकालाई आफ्नो व्यापारिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्न चेतावनी दिइसकेको छ।
अमेरिकी अडान: “चीनले इरानी तेल पाउने छैन”
अमेरिकी प्रशासनले इरानको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड मानिने तेल निर्यातलाई पूर्ण रूपमा ठप्प पार्ने रणनीति लिएको छ।
अमेरिकी नौसेनाले होर्मुज क्षेत्रमा इरानी तेल बोकेका चिनियाँ जहाजहरूलाई नियन्त्रणमा लिने वा बाटो छेक्ने तयारी गरेको छ।
“चीनले अन्यत्रबाट तेल लिन सक्छ, तर इरानी तेल लिन पाउने छैन। अमेरिकी नौसेनाले उनीहरूको बाटो रोक्नेछ।”
बेसेन्टले चीनलाई एक “अविश्वसनीय वैश्विक साझेदार” को संज्ञा दिँदै, चीनले तेलको भण्डारण गरेको र निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएर विश्व बजारमा अस्थिरता निम्त्याएको आरोप लगाएका छन्।
“उनीहरूले आफ्नो तेल लैजान पाउने छैनन्। अमेरिकी नौसेनाले होर्मुजमा इरानी तेल बोकेका चिनियाँ ट्याङ्करहरूलाई रोक्नेछ।” — स्कट बेसेन्ट, अमेरिकी अर्थमन्त्री
चीनको कडा जवाफ: “जङ्गली कानुन स्वीकार्य छैन”
चिनियाँ राष्ट्रपति शी जिनपिङ र रक्षा मन्त्रालयले अमेरिकाको यो कदमको कडा शब्दमा भर्त्सना गरेका छन्।
राष्ट्रपति जिनपिङले ट्रम्पको यो नाकाबन्दीलाई ‘जङ्गली राजको संज्ञा दिँदै अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको रक्षा गर्नु अपरिहार्य रहेको बताएका छन्। उनले विश्वलाई फेरि जङ्गली कानुनतर्फ फर्कन दिनु नहुनेमा जोड दिए।
चिनियाँ रक्षा मन्त्री एडमिरल डोङ जुनले इरानसँगको व्यापारिक र ऊर्जा सम्झौता चीनको सार्वभौम अधिकार भएको र अमेरिकाले यसमा दखल दिनु नहुने चेतावनी दिएका छन्।
होर्मुज जलमार्ग चीनका लागि रणनीतिक रूपमा निकै महत्त्वपूर्ण छ, किनकि यहाँबाट: चीनको ४०% तेल आयात हुन्छ। चीनको ३०% एलएनजी (LNG) आपूर्ति हुन्छ।
होर्मुज जलडमरूमध्य इरानको नियन्त्रणमा रहे पनि अमेरिकी नौसेनाको उपस्थितिले त्यहाँ युद्धको वातावरण सिर्जना गरेको छ। यदि अमेरिकी नौसेनाले चिनियाँ जहाजहरूलाई बलपूर्वक रोक्यो भने, यसले दुई परमाणु शक्ति सम्पन्न राष्ट्रहरूबीच सिधै सैन्य टक्कर निम्त्याउन सक्छ।
यस तनावले आगामी मे महिनामा हुने भनिएको डोनाल्ड ट्रम्पको चीन भ्रमणलाई पनि अन्योलमा पारेको छ।
