मध्यपूर्वमा बढ्दै गएको तनावले विश्व राजनीतिलाई नयाँ मोडमा पुर्याएको छ। अमेरिका र इजरायलले इरानका विभिन्न सैन्य तथा रणनीतिक संरचनामाथि आक्रमण गरेपछि सुरु भएको संघर्ष अहिले गम्भीर क्षेत्रीय संकटमा रूपान्तरण हुने संकेत देखिएको छ। शक्तिशाली सैन्य क्षमता भएको देश मानिए पनि यो युद्धका कारण अमेरिका स्वयं पनि विभिन्न प्रकारका चुनौती र दबाबको सामना गरिरहेको विश्लेषणहरू सार्वजनिक हुन थालेका छन्।
सैन्य खर्च, क्षेत्रीय अस्थिरता, ऊर्जा बजारमा परेको असर र कूटनीतिक दबाबजस्ता कारणले अमेरिका नयाँ संकटमा पर्ने सम्भावना बढेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
युद्धको आर्थिक भार
युद्धको सबैभन्दा ठूलो असर आर्थिक क्षेत्रमा देखिन्छ। आधुनिक युद्ध अत्यन्त महँगो हुने भएकाले लामो समयसम्म जारी रहने संघर्षले अमेरिकी अर्थतन्त्रमा ठूलो भार पार्न सक्छ।
सैन्य विश्लेषणहरूका अनुसार अमेरिका दैनिक रूपमा अरबौँ डलर बराबरको खर्च युद्ध सञ्चालनमा प्रयोग गरिरहेको अनुमान गरिन्छ। हवाई आक्रमण, मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणाली, सैनिक परिचालन र सैन्य उपकरण सञ्चालनमा ठूलो बजेट खर्च भइरहेको छ।
विशेषगरी ड्रोन र मिसाइल आक्रमण रोक्न प्रयोग हुने प्रतिरक्षा प्रणाली अत्यन्त महँगो हुन्छ। एउटा अवरोधक मिसाइलको मूल्य लाखौँदेखि करोडौँ डलरसम्म पर्न सक्छ। यदि ठूलो संख्यामा ड्रोन र मिसाइल प्रक्षेपण भयो भने प्रतिरक्षा खर्च झन् बढ्ने सम्भावना हुन्छ।
युद्ध लामो समयसम्म जारी रह्यो भने अमेरिकी करदाताको पैसा ठूलो मात्रामा सैन्य खर्चमा प्रयोग हुने भएकाले आन्तरिक आर्थिक दबाब बढ्न सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
सैनिक र सैन्य संरचनामाथि खतरा
इरानसँग ठूलो मिसाइल भण्डार र ड्रोन क्षमता रहेको बताइन्छ। खाडी क्षेत्र, इराक, सिरिया र अन्य मध्यपूर्वी देशहरूमा अमेरिकी सैन्य अड्डाहरू रहेका छन्।
यदि इरानले यी अड्डाहरूलाई लक्षित गरेर आक्रमण गर्यो भने अमेरिकी सैनिकहरू प्रत्यक्ष जोखिममा पर्न सक्छन्। पछिल्ला वर्षहरूमा पनि विभिन्न समूहहरूले अमेरिकी सैन्य अड्डामाथि ड्रोन र रकेट आक्रमण गरेका घटनाहरू देखिएका छन्।
यसका कारण अमेरिका आफ्नो सैनिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्न थप सैनिक र प्रतिरक्षा प्रणाली परिचालन गर्न बाध्य हुन सक्छ। यसले युद्धको खर्च र जोखिम दुवै बढाउने सम्भावना हुन्छ।
बहु मोर्चामा युद्धको सम्भावना
मध्यपूर्वमा इरानसँग सम्बन्धित वा समर्थित विभिन्न सशस्त्र समूहहरू सक्रिय रहेको बताइन्छ। लेबनान, इराक, सिरिया र यमनजस्ता क्षेत्रमा सक्रिय यस्ता समूहहरूले विभिन्न समयमा आक्रमण गर्ने सम्भावना रहेको विश्लेषणहरूमा उल्लेख गरिएको छ।
यदि विभिन्न मोर्चाबाट आक्रमण सुरु भयो भने अमेरिका र उसका सहयोगी देशहरूले एकैपटक धेरै क्षेत्रमा सैन्य प्रतिक्रिया दिनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
यसलाई “बहु मोर्चा युद्ध” को जोखिम भनेर विश्लेषण गरिन्छ। यस्तो अवस्था आएमा युद्ध अझ जटिल र खर्चिलो बन्न सक्छ।
ऊर्जा बजारमा असर
मध्यपूर्व विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण ऊर्जा उत्पादन क्षेत्रमध्ये एक हो। विशेषगरी खाडी क्षेत्रबाट विश्वको ठूलो भाग तेल आपूर्ति हुने गर्छ।
यदि युद्धका कारण समुद्री मार्गमा अवरोध भयो भने अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य अचानक बढ्न सक्छ। तेलको मूल्य बढ्दा विश्व अर्थतन्त्रमा मात्र होइन, अमेरिकाको घरेलु अर्थतन्त्रमा पनि असर पर्न सक्छ।
ऊर्जा मूल्य बढ्दा यातायात, उत्पादन र उपभोग सबै क्षेत्रमा प्रभाव देखिन सक्छ। यसले महँगी बढाउने र आर्थिक अस्थिरता सिर्जना गर्ने सम्भावना हुन्छ।
कूटनीतिक दबाब
युद्धले अमेरिका माथि कूटनीतिक दबाब पनि बढाएको छ। विश्वका धेरै देशहरूले मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
युरोप, एशिया र अन्य क्षेत्रका केही देशहरूले युद्धभन्दा कूटनीतिक समाधान खोज्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्। यदि युद्ध लम्बिँदै गयो भने अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अमेरिकामाथि राजनीतिक दबाब बढ्न सक्छ।
कूटनीतिक सम्बन्ध कमजोर भएमा भविष्यका अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमा पनि असर पर्न सक्ने सम्भावना हुन्छ।
आन्तरिक राजनीतिक प्रभाव
युद्धले अमेरिकाको आन्तरिक राजनीतिमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ। लामो समयसम्म जारी रहने युद्धले जनमत विभाजित हुन सक्छ।
यदि सैनिक क्षति बढ्यो वा आर्थिक भार अत्यधिक भयो भने सरकारमाथि आलोचना बढ्ने सम्भावना हुन्छ। इतिहासमा पनि लामो युद्धहरूले अमेरिकी राजनीतिमा ठूलो प्रभाव पारेका उदाहरणहरू छन्।
त्यसैले सरकारका लागि युद्ध सञ्चालन मात्र होइन, जनसमर्थन कायम राख्नु पनि चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ।
मानवीय संकट र अन्तर्राष्ट्रिय आलोचना
युद्धको क्रममा नागरिक क्षेत्रमा हुने क्षतिले अन्तर्राष्ट्रिय आलोचना पनि बढाउन सक्छ।
यदि विद्यालय, अस्पताल वा आवासीय क्षेत्रमा आक्रमण भयो भने मानवीय संकट गहिरो बन्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार संगठनहरू र विभिन्न देशहरूले युद्धको आलोचना गर्न सक्छन्।
यसले अमेरिकाको अन्तर्राष्ट्रिय छवि र कूटनीतिक सम्बन्धमा असर पार्न सक्ने सम्भावना हुन्छ।
इरानसँगको युद्ध केवल सैन्य संघर्ष मात्र होइन, आर्थिक, राजनीतिक र कूटनीतिक चुनौतीहरूको मिश्रण पनि हो। शक्तिशाली सैन्य क्षमता भए पनि लामो समयसम्म जारी रहने युद्धले अमेरिकामाथि ठूलो दबाब सिर्जना गर्न सक्छ।
सैन्य खर्च, सैनिक सुरक्षा, ऊर्जा बजारमा असर, बहु मोर्चा युद्धको जोखिम र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक दबाब जस्ता कारणले अमेरिका विभिन्न संकटहरूको सामना गरिरहेको देखिन्छ।
त्यसैले धेरै सुरक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार दीर्घकालीन समाधान अन्ततः कूटनीतिक संवाद र राजनीतिक सहमतिमार्फत मात्र सम्भव हुन सक्छ। युद्ध लम्बिँदै जाँदा यसको प्रभाव केवल मध्यपूर्वमा मात्र नभई सम्पूर्ण विश्व राजनीतिमा देखिन सक्ने सम्भावना रहेको चेतावनी दिइएको छ।
