एजेन्सी असोज १६ । चीनले भारतमा ब्रम्हपुत्रको रुपमा चिनिने नदीको मुहान नजिक तिव्वतमा ठूलो जलविद्युत परियोजनाका लागि नदीको पानी रोकिदिएको छ ।
यसले भारत संसकित बनेको छ । सन् २०१२ देखि नै यो परियोजनाको चर्चा भए पछि भारतले चिन्ता व्यक्त गर्दै आएको सन्दर्भमा चीनले अहिले सम्मकै सबै भन्दा मंहगो परियोजनाको रुपमा यो नदी रोकेको हो ।
सिन्ह्वा न्युज एजेन्सीले शनिबार प्रकाशित गरेको रिपोर्ट अनुसार यारलुंग जांगबु नामक सो नदी लाल हो परियोजनाको लागि थुनिएको हो ।
यस परियोजनाका लागि ७ सय ४० मिलियन डलर लगानी गरीसकेको छ ।
सन् २०१४ मा शुरु भएको यो प्रोजेक्ट २०१९ मा पुरा हुने छ ।
भारतले चिन्ता जनाए पनि दुबै देशबीच कुनै पानी सन्धि नभएकाले चीनले स्वतः प्रयोग गर्न सक्ने देखिन्छ । सन् २०१३ मा भएको वार्तामा नदीहरुको समन्वयकारी प्रयोग गर्ने अमुर्त सम्झौता दुवै देशबीच भएको थियो ।
तर भारतले यो विषयलाई चिन्ताको रुपमा लिएको छ ।
ब्रम्हपुत्र नदी भारतको पानी तथा बिजुलीको २४ प्रतिशत जति हिस्सा ओगट्छ ।
कास्मीरबाट बग्ने सिन्धु नदीको विषयमा पाकिस्तान र भारतबीच भएको सम्झौता एकतर्फी रुपमा तोड्ने भारतको घोषणाको प्रतिकृयाको रुपमा पनि यसलाई हेरिएको छ ।
सेप्टेम्बर १८ को उरी हमला पछि भारतले एकतर्फी रुपमा सिन्धु नदीबारेको सम्झौता तोडिए पछि पाकिस्तान अन्तराष्ट्रिय अदालतमा गएको छ ।
तिव्वतमा शुरु गरिएको परियोजना जाईगेजमा छ र यो भारतको सिक्किमको नजिक पर्दछ । त्याहाबाट भारतको अरुणाञ्चल हुदै यो नदी भारतमा प्रवेश गर्दछ ।
तिव्वतमा मुहान रहेको यो नदीलाई शुरुमा यारलुंग त्संगपो नामले चिनिन्छ । त्यस पछि कैलाश पर्वत र मानसरोबरको दक्षिण पश्चिम तमलुंग त्सो बाट निस्कन्छ । त्याहा यसको नाम ईसेसियाङ राखिएको छ र भारत प्रवेश गरे पछि यो नदीको नाम ब्रम्हपुत्रको रुपमा लिईन्छ ।
