काठमाडौँ उपत्यकाको फोहोरमैला व्यवस्थापनबारे पूर्वाधार विकास मन्त्रालयमा आयोजना गरिएको छलफल जनप्रतिनिधिहरूबिचको चर्काचर्की र विवादका कारण भद्रगोल बनेको छ। पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्साल अस्वस्थ भएकाले सूचना तथा सञ्चारमन्त्री डा. विक्रम तिमिल्सिनाको अध्यक्षतामा उक्त बैठक बसेको थियो।
बैठकमा भएका मुख्य विवादहरू
सांसद र मेयरहरूबिच भनाभन: राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की सांसद आशिका तामाङ र उपत्यकाका नगरप्रमुखहरूबिच चर्को वादविवाद भयो। टोखा नगरपालिकाका मेयर प्रकाश अधिकारी बैठकबाट चाँडै निस्कन लाग्दा सांसद तामाङले मेयरहरूको गम्भीरता र न्यून उपस्थितिमाथि आक्रोश व्यक्त गरिन्।
ललितपुरका मेयरको आपत्ति: ललितपुर महानगरपालिकाका मेयर चिरीबाबु महर्जनले सांसद तामाङको व्यवहार आक्रामक भएको भन्दै आपत्ति जनाए। उनले सन् २०११ मा फिनिस कम्पनी र सरकारबिच भएको सम्झौता क्रियाशील रहेसम्म कानूनी अड्चन आउने भएकाले इतिहास नबुझी वादविवाद नगर्न आग्रह गरे।
बैठक बहिष्कार: विवाद बढेपछि सांसद तामाङ आक्रोशित हुँदै ‘अब अर्को छलफल बन्चरे डाँडामै हुन्छ’ भन्दै बैठकबाट बाहिरिइन्।
अध्यक्षतामाथि प्रश्न: मेयर चिरीबाबु महर्जनले बैठकको सभापतित्व गरेका सञ्चारमन्त्री तिमिल्सिनाले छलफल नियन्त्रण गर्न नसकेको र जनप्रतिनिधिहरूको अपमान भएको भन्दै असन्तोष व्यक्त गरे।
सुनिता डंगोलको प्रतिक्रिया: काठमाडौँ महानगरकी कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलले सतही कुरा गर्ने र आफ्ना माग पूरा नहुँदा रिसाएर हिँड्ने प्रवृत्तिले समस्या समाधान नहुने भन्दै सांसद तामाङको आलोचना गरिन्।
काठमाडौँ उपत्यकाको फोहोर व्यवस्थापनको वर्तमान स्थिति
बैठकमा काठमाडौँ महानगरपालिकाको वातावरण विभाग प्रमुख सरिता राईले प्रस्तुत गर्नुभएको तथ्याङ्क अनुसार:
फोहोरको हिस्सा: बञ्चरेडाँडामा पुग्ने २१ वटा पालिकाको फोहोरमध्ये काठमाडौँ महानगरपालिकाको ४८.८%, ललितपुर महानगरपालिकाको १०% र बुढानीलकण्ठ नगरपालिकाको ५% हिस्सा रहेको छ।
जग्गा र स्वामित्व: बञ्चरेडाँडामा १,७९२ रोपनी जग्गा अधिग्रहण गरिए पनि काठमाडौँ महानगरले अझै आधिकारिक साँध-सीमाको कागजात पाउन सकेको छैन। २०७९ जेठ १० देखि त्यहाँ फोहोर विसर्जन सुरु गरिएको थियो।
सञ्चालन भार: अन्य २० वटा पालिकाले फोहोर फाले पनि सञ्चालन, व्यवस्थापन र आर्थिक भार भने मुख्यतया काठमाडौँ महानगर एक्लैले व्यहोर्दै आएको छ।
फोहोर व्यवस्थापनका मुख्य चुनौतीहरू
स्रोतमै वर्गीकरणको अभाव: बञ्चरेडाँडा पुग्ने फोहोरमध्ये ६०% कुहिने र ४०% नकुहिने हुन्छ। स्रोतमै फोहोर नछुट्याइँदा व्यवस्थापनमा समस्या थपिएको छ।
यातायात र सडक: दैनिक २०० भन्दा बढी ट्रक फोहोर बोकेर जाने गरे पनि वर्षायाममा सडक खराब हुँदा गाडी बाटोमै अड्किने र दुर्गन्ध फैलिने समस्या छ।
