विश्वका अग्ला हिमालहरूलाई जित्ने असाधारण साहस, अदम्य इच्छाशक्ति र आफ्नै सीमालाई निरन्तर चुनौती दिने विश्वचर्चित पर्वतारोही निर्मल पुर्जा ‘निम्सदाइ’ अब हामीमाझ रहेनन् । विश्व पर्वतारोहण समुदायका एक चम्किला तारा पुर्जाको पाकिस्तानस्थित ब्रड पिक हिमालमा गएको घातक हिमपहिरोमा परी दुःखद निधन भएको छ ।
‘मस्ट सेलिब्रेटेड स्नो म्यान अफ आवर टाइम’का रूपमा परिचित पुर्जाको अनपेक्षित र दुःखद अवसानको खबरले नेपाली पर्वतारोहण क्षेत्र मात्र होइन, विश्वभरको हिमालप्रेमी समुदायलाई स्तब्ध बनाएको छ ।
६ महिनामा १४ हिमाल: पर्वतारोहणको इतिहासमा अभूतपूर्व कीर्तिमान
सन् २०१९ मा निर्मल पुर्जाले ८,००० मिटरभन्दा अग्ला विश्वका सबै १४ वटा हिमाल मात्र ६ महिना ६ दिनको अवधिमा आरोहण गरेर पर्वतारोहणको इतिहासमा नयाँ मानक स्थापित गरेका थिए । यसअघि १४ वटा आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल आरोहण गर्ने सबैभन्दा छोटो समयको कीर्तिमान करिब आठ वर्षको थियो ।
उनको यही असाधारण यात्रा ‘प्रोजेक्ट पोसिबल’ नामले विश्वभर प्रसिद्ध भयो । पछि यसै अभियानमा आधारित भएर नेटफ्लिक्समा चर्चित वृत्तचित्र ‘१४ पिक्सः नथिङ इज इम्पोसिबल’ (14 Peaks: Nothing Is Impossible) निर्माण गरियो, जसले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय सेलिब्रिटीका रूपमा स्थापित गरायो ।
सगरमाथाको त्यो ऐतिहासिक भिड र अन्तर्राष्ट्रिय बहस
सन् २०१९ को आफ्नो अभियानका क्रममा पुर्जाले सगरमाथाको ‘डेथ जोन’ नजिक आरोहीहरूको लामो लाइनको तस्वीर खिचेका थिए । सामाजिक सञ्जाल र विश्वका प्रमुख सञ्चारमाध्यममा भाइरल भएको उक्त तस्वीरले विश्वकै सर्वोच्च शिखरमा बढ्दो चाप, भिडभाड र आरोहीको सुरक्षा जोखिमबारे अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै व्यापक बहस निम्त्याएको थियो ।
गोर्खा सैनिकदेखि बेलायती महारानीको ‘एमबीई’ सम्मानसम्म
१८ वर्षको उमेरमा सन् २००३ मा बेलायती सेना (गोर्खा राइफल्स) मा भर्ती भएका पुर्जा सन् २००९ मा बेलायतको प्रतिष्ठित ‘रोयल मरिन्स’मा आबद्ध भएका थिए । बेलायती सेनामा बिताएका १६ वर्षका क्रममा उनमा पर्वतारोहणप्रति गहिरो रुचि जाग्यो ।
पर्वतारोहणको क्षेत्रमा पुर्याएको असाधारण योगदानको कदर गर्दै सन् २०१८ मा तत्कालीन बेलायती महारानी एलिजाबेथ द्वितीयले उनलाई बेलायतको उच्च नागरिक सम्मान एमबीई (MBE – Member of the Order of the British Empire) बाट विभूषित गरेकी थिइन् । त्यस्तै, सन् २०२१ मा उनलाई इस्टलेइ बरो काउन्सिलले सर्वोच्च सम्मान ‘अनररी फ्रिडम अफ द बरो’ प्रदान गरेको थियो ।
FILE – Nirmal Purja, one of the team member of the all-Nepalese mountaineering team that became the first to scale Mount K2 in winter, gestures as the team arrives at Tribhuwan International airport in Kathmandu, Nepal, Jan. 26, 2021. (AP Photo/Niranjan Shrestha, File)
साहसिक आरोही र कुशल उद्धारकर्ता
पुर्जाका लागि हिमाल केवल आरोहण गर्ने गन्तव्य मात्र थिएन, मानव साहस, अनुशासन र सम्भावनाको सीमा परीक्षण गर्ने मैदान थियो । तीव्र गति, जोखिम मोल्ने क्षमता र कठिन परिस्थितिमा पनि टोलीलाई नेतृत्व गर्ने उनको स्वभावले नयाँ पुस्ताका आरोहीलाई सधैँ प्रेरित गरिरह्यो ।
कीर्तिमान बनाउने क्रममा मात्र नभई सगरमाथा, केटु र अन्य ८,००० मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरूमा ज्यान जोखिममा परेका अन्य आरोहीहरूको सफल उद्धार गरेर उनले आफ्नो मानवीय कर्तव्यलाई सधैँ माथि राखे ।
‘असाधारण नायक’को कहिल्यै नमिल्ने क्षति
‘पहाड चढ्ने कुरा मात्र होइन, लक्ष्य पछ्याउने कुरा हो’ भन्ने विचार राख्ने निर्मल पुर्जाले असम्भव जस्तै देखिने लक्ष्यलाई दृढ इच्छाशक्ति र सही योजनाका आधारमा हासिल गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश विश्वलाई दिए ।
ब्रड पिकको हिमपहिरोले एक कीर्तिमानी पर्वतारोही र साहसिक सेलिब्रिटीलाई हामीबाट खोसे पनि उनले कायम गरेको अदम्य साहस, अनुशासन र प्रेरणाको साख आउने पुस्ताका आरोहीहरूका लागि युगौँसम्म मार्गदर्शक बनिरहनेछ ।
