काठमाडौँ । देशको स्वास्थ्य क्षेत्रको नियमन गर्ने र प्रत्यक्ष सेवा प्रवाह गर्ने प्रमुख सरकारी निकायहरू लामो समयदेखि ‘निमित्त’ (कायममुकायम) को भरमा सञ्चालन भइरहेका छन्। स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयले समयमै आवश्यक पदपूर्ति र नियुक्ति नगर्दा स्वास्थ्यका महत्त्वपूर्ण अस्पताल, बोर्ड र काउन्सिलहरू नेतृत्वविहीन बन्न पुगेका हुन्।
विभिन्न परिषद्, अस्पताल तथा बोर्डका पदाधिकारी नियुक्तिका लागि सिफारिस समिति गठन गरिए पनि समितिले समयमा काम गर्न नसक्दा अधिकांश निकाय विगत दुई महिनाभन्दा बढी समयदेखि निमित्त प्रमुखको भरमा चल्न बाध्य छन्।
नेतृत्व नहुँदा दीर्घकालीन निर्णय र दूरदर्शी योजना ठप्प
स्थायी नेतृत्व नहुँदा रणनीतिक निर्णय र दूरदर्शी योजनाहरू ठप्प बनेका छन्। सम्बद्ध अधिकारीहरूका अनुसार हाल यी निकायहरू दैनिक प्रशासनिक सेवा प्रवाहमा मात्र सीमित भएका छन्।
नियमनकारी निकायहरू नै फितलो र नेतृत्वविहीन बन्दा समग्र स्वास्थ्य क्षेत्रको गुणस्तर, अनुशासन र जनविश्वासमा गम्भीर धक्का पुग्ने विज्ञहरूको तर्क छ। मन्त्रीस्तरीय निर्णयबाट हुनुपर्ने सामान्य नियुक्तिहरूमा समेत अत्यधिक ढिलाइ भइरहेको छ।
१२औँ तहको दरबन्दीमा ११औँ तहको कमान्ड: स्वास्थ्य सेवा विभाग र वीर अस्पताल
१. स्वास्थ्य सेवा विभाग
विभाग दुई महिनादेखि निमित्तकै भरमा छ। गत वैशाख ३० गते मन्त्रीस्तरीय निर्णयबाट ११औँ तहका अधिकृत डा. अनुज भट्टचनलाई निमित्त महानिर्देशकको जिम्मेवारी दिइएको छ। जबकि, विभागमा १२औँ तहका अतिरिक्त सचिव महानिर्देशक हुने व्यवस्था छ। मन्त्रालयमा १२औँ तहका अतिरिक्त सचिव डा. संगीता कौशल मिश्र र श्रीकृष्ण श्रेष्ठ कार्यरत रहे पनि विभागमा नखटाइँदा ११औँ तहका भट्टचनले इपिडिमियोलोजी महाशाखासँगै विभागको पनि जिम्मेवारी सम्हालिरहेका छन्।
२. वीर अस्पताल
देशकै सबैभन्दा जेठो वीर अस्पताल पनि दुई महिनादेखि निमित्त निर्देशकको भरमा छ। १२औँ तहको दरबन्दी रहेको वीर अस्पतालमा मन्त्रालयले तल्लो पदका चिकित्सकलाई जिम्मेवारी दिएको छ। हाल कार्डिओलोजी विभागकी प्रमुख प्रा.डा. प्रभा कोइरालालाई निमित्त निर्देशक बनाइएको छ।
नियमनकारी निकाय र विभागहरूको बिजोग अवस्था
-
औषधि व्यवस्था विभाग: पूर्व महानिर्देशक नारायणप्रसाद ढकाललाई मन्त्रालय तानिएपछि दशौँ तहकी वरिष्ठ औषधि व्यवस्थापक शिवानी खड्गीलाई आर्थिक तथा प्रशासनिक जिम्मेवारीसहित निमित्त महानिर्देशक बनाइएको छ।
-
आयुर्वेद चिकित्सालय नरदेवी: यहाँ पनि निमित्त निर्देशकका रूपमा डा. राम कामेश्वर ठाकुरले काम चलाइरहेका छन्।
-
नेपाल मेडिकल काउन्सिल: डा. दिपेन्द्र पाण्डेलाई निमित्त रजिस्ट्रार तोकिएकोमा उनले डा. अजयकुमार शाहलाई जिम्मेवारी सुम्पेका छन्। काउन्सिलको अध्यक्ष र रजिस्ट्रार पदका लागि दर्जनौँ चिकित्सकहरूको आवेदन परे पनि प्रक्रिया अघि बढेको छैन।
-
शहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्र: केन्द्रको निमित्त कार्यकारी निर्देशकमा डा. रविन्द्र भक्त तिमला छन्। कार्यकारी निर्देशकका लागि आवेदन परे पनि अन्तर्वार्ताको मिति तोकिएको छैन।
-
नेपाल फार्मेसी काउन्सिल: काउन्सिल अध्यक्षविहीन छ भने उषा तण्डुकार निमित्त रजिस्ट्रार छिन्।
-
स्वास्थ्य बीमा बोर्ड: बोर्ड अध्यक्ष र कार्यकारी निर्देशकविहीन छ। हाल शकुन्तला प्रजापति निमित्त कार्यकारी निर्देशकको भूमिकामा छिन्।
-
नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद् (NHRC): अनुसन्धानको मुख्य निकाय अध्यक्ष र सदस्य सचिवविहीन बनेको छ। नमिता घिमिरे निमित्त सदस्य सचिव छिन्।
-
नेपाल स्वास्थ्य व्यवसायी परिषद्: अध्यक्ष पद रिक्त छ भने निमित्त रजिस्ट्रारको जिम्मेवारी रविकान्त मिश्रलाई दिइएको छ।
-
नेपाल आयुर्वेद चिकित्सा परिषद्: अध्यक्षविहीन परिषद्मा दिपक भण्डारी निमित्त रजिस्ट्रार छन्।
निमित्तको भरमा चलेका १३ प्रमुख स्वास्थ्य अड्डाहरू:
१. स्वास्थ्य सेवा विभाग
२. वीर अस्पताल
३. औषधि व्यवस्था विभाग
४. आयुर्वेद चिकित्सालय नरदेवी
५. नेपाल मेडिकल काउन्सिल
६. शहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्र
७. नेपाल स्वास्थ्य व्यवसायी परिषद्
८. नेपाल फार्मेसी परिषद्
९. स्वास्थ्य बीमा बोर्ड
१०. नेपाल नर्सिङ काउन्सिल
११. नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्
१२. नेपाल आयुर्वेद चिकित्सा परिषद्
१३. नेपाल स्वास्थ्य व्यवसायी परिषद्
स्वास्थ्य मन्त्रालयको दाबी: मन्त्रालयका अनुसार आवेदन परेका पदहरूको अन्तर्वार्ता र मूल्याङ्कन प्रक्रिया अगाडि बढाइएको छ र चाँडै नै सबै निकायमा स्थायी अधिकारीहरू खटाइनेछ।
