म्याग्दी, मालिका गाउँपालिका ।
धार्मिक आस्थालाई सामाजिक रूपान्तरणसँग जोड्दै म्याग्दीको मालिका गाउँपालिकामा प्रसिद्ध पाथीभरा माताको मन्दिर स्थापना गरिएको छ । मालिका गाउँपालिका–७ स्थित ऐतिहासिक एवं धार्मिक स्थल बिमगाउँको प्रभुचेला धुरीमा मन्दिर स्थापना गरी पूजा-आराधना सुरु गरिएको हो । मन्दिरको स्थापनासँगै व्यवस्थापन समितिले भक्तजनबाट संकलन हुने भेटीको आधा (५० प्रतिशत) रकम स्थानीय विपन्न बालबालिकाको शिक्षामा खर्च गर्ने घोषणा गरेपछि यस कार्यको चौतर्फी प्रशंसा सुरु भएको छ ।
पवित्र धार्मिक स्थलमा असार २५ गतेदेखि सुरु भएको विशेष पूजा, २६ गतेको प्राणप्रतिष्ठा र २७ गतेको वैदिक अनुष्ठानसँगै मन्दिरमा नियमित पूजापाठ सुरु भएको हो ।
स्वर्गद्वारी महाप्रभुका चेला कपिलानन्द स्वामीले लामो समय ध्यान, तपस्या र आध्यात्मिक साधना गरेको पवित्र भूमिको रूपमा प्रभुचेला धुरी परिचित छ। ओझेलमा परेको यस ऐतिहासिक स्थलको प्रवर्द्धन र पाथीभरा माताको मन्दिर स्थापनाका लागि आयुर्वेदविज्ञ डा. विपी तिम्सिनाले सम्पूर्ण आर्थिकभार वहन गरी विशेष पहल गर्नुभएको हो ।
मन्दिरमा स्थापित पाथीभरा माताको मूर्ति पूर्वी नेपालको ताप्लेजुङस्थित प्रसिद्ध पाथीभरा मन्दिरकै स्वरूपमा निर्माण गरिएको छ । आयोजकका अनुसार यो मातालाई एक स्थानबाट अर्को स्थानमा सारिएको नभई वैदिक विधिअनुसार आह्वान गरेर प्राणप्रतिष्ठा गरिएको हो ।
भौगोलिक दूरी र आर्थिक कारणले पूर्वी नेपालको ताप्लेजुङसम्म पुग्न नसक्ने पश्चिम नेपालका भक्तजनहरूलाई पाथीभरा माताको दर्शन र पूजाअर्चना गर्ने अवसर स्थानीय स्तरमै उपलब्ध गराउने उद्देश्यले मन्दिर स्थापना गरिएको हो । यसले आगामी दिनमा यस क्षेत्रलाई धार्मिक पर्यटन र आध्यात्मिक जागरणको प्रमुख केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
यो मन्दिर स्थापना गरिएको क्षेत्र भौगोलिक र पर्यटकीय हिसाबले निकै महत्त्वपूर्ण मार्गमा अवस्थित छ । यो मन्दिर म्याग्दीको प्रख्यात धार्मिक धरोहर बडिमालिका (मालिका धुरी) जाने प्रसिद्ध पदमार्गकै आसपासमा पर्दछ । बडिमालिकाको दर्शन गर्न जाने तीर्थयात्रीहरूका लागि यो नयाँ पाथीभरा मन्दिर अर्को एउटा महत्त्वपूर्ण आध्यात्मिक गन्तव्य बन्ने निश्चित छ ।
त्यति मात्र होइन, सदरमुकाम बेनीबाट दरबाङ हुँदै मन्दिरतर्फ लाग्नु अगाडि बाटोमै म्याग्दी नदीको किनारमा अवस्थित प्रसिद्ध ‘तातोपानी कुण्ड’ पर्दछ । प्राकृतिक रूपमै तातोपानी निस्कने यो कुण्डमा स्नान गर्दा छाला तथा वाथसम्बन्धी रोग निको हुने जनविश्वास छ । पाथीभरा माताको दर्शन गर्न जाने भक्तजन तथा पर्यटकहरूले बाटोमै पर्ने तातोपानी कुण्डमा स्नान गरी थकान मेटाउन र प्राकृतिक उपचारको लाभ लिन सक्ने भएकाले यो समग्र रुट नै अब म्याग्दीको नयाँ धार्मिक-पर्यटकीय ‘प्याकेज’ का रूपमा विकास हुने सम्भावना बढेको छ ।
भेटीको आधा रकम बालबालिकाको शिक्षामा
मन्दिर व्यवस्थापनले सामाजिक उत्तरदायित्व वहन गर्दै एक उदाहरणीय निर्णय गरेको छ । मन्दिरमा भक्तजनहरूले चढाउने कुल भेटीमध्ये ५० प्रतिशत रकम आर्थिक अभावका कारण विद्यालय जान नपाएका मालिका गाउँपालिकाका स्थानीय विपन्न बालबालिकाको शिक्षामा खर्च गरिने भएको छ ।
बाँकी ५० प्रतिशत रकम भने मन्दिरको संरक्षण, भौतिक पूर्वाधार विकास तथा धार्मिक गतिविधिहरू सञ्चालन गर्न उपयोग गरिने आयोजकले जनाएको छ ।
मन्दिरको समग्र संरक्षण तथा व्यवस्थापनको जिम्मेवारी ‘प्रभु चेला धुरी आश्रम सञ्चालन समिति’ ले सम्हाल्नेछ । हाल समितिको अन्तिम गठन प्रक्रिया चलिरहेको छ भने आश्रम समितिकै अध्यक्ष तथा सचिवकै नेतृत्वमा रहेको समितिले मन्दिरको पनि कार्यभार सम्हाल्ने बताइएको छ । मन्दिरको प्रधानसंरक्षकमा आयुर्वेद विज्ञ डा. विपी तिम्सिना रहनुभएको छ ।
आगामी दिनमा करिब तीन हजार सदस्य विस्तार गरी मन्दिर, आश्रम र शिक्षा कोषको बृहत्तर विकास गर्ने लक्ष्य समितिको छ । जसका लागि इच्छुक व्यक्तिले निःशुल्क सदस्यता लिन सक्ने व्यवस्था मिलाइएको छ ।
कसरी पुग्ने मन्दिर ?
भक्तजन तथा पर्यटकहरू म्याग्दीको सदरमुकाम बेनी बजारबाट ऐतिहासिक दरबाङ बजार हुँदै बिम गाउँ भएर प्रभु चेला धुरी पुग्न सक्छन् । वर्षायामका कारण अहिले सडकमा केही कठिनाइ भए पनि आगामी वर्षभित्र सडक पहुँचलाई थप सहज र बाह्रै महिना चल्ने बनाउने गरी तयारी भइरहेको सञ्चालक समितिले जनाएको छ ।
मन्दिर स्थापना र भेटीबाट विपन्न बालबालिकालाई पढाउने निर्णय सार्वजनिक भएसँगै मालिका गाउँपालिका र आसपासका स्थानीय बासिन्दाहरू निकै उत्साहित भएका छन् । स्थानीय सरोकारवालाहरूका अनुसार, यो अभियानले मालिका गाउँपालिकालाई केवल धार्मिक क्षेत्रमा मात्र नभई सामाजिक रूपान्तरण र ग्रामीण पर्यटनको नयाँ गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्नेछ । मनोरम प्राकृतिक वातावरणमा रहेको यो क्षेत्र आगामी दिनमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकका लागि प्रमुख आकर्षण बन्नुका साथै गाउँपालिकालाई धार्मिक, सांस्कृतिक तथा सामाजिक गतिविधिको नयाँ केन्द्र बनाउने विश्वास स्थानीयको छ ।
म्याग्दीको मालिका-७ स्थित प्रभु चेला धुरीमा भर्खरै स्थापना गरिएको पाथीभरा माताको मन्दिर र प्राणप्रतिष्ठा गरिँदै ।
प्रभु चेला धुरीमा पाथीभरा माताको मन्दिर स्थापना हुनु एउटा धार्मिक संरचना खडा हुनुमात्र होइन । यो म्याग्दीको मालिका गाउँपालिकाका लागि सामाजिक र पर्यटकीय अभियानको सुरुवात हो । एकातिर बडिमालिका (मालिका धुरी) जाने रैथाने पदमार्ग र बाटोमै पर्ने तातोपानी कुण्डको सामीप्यताले यस क्षेत्रलाई उत्कृष्ट पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने स्पष्ट मार्गचित्र कोरेको छ भने, अर्कोतिर मन्दिरको भेटीबाट विपन्न बालबालिकालाई पढाउने निर्णयले ‘धर्म नै सेवा हो’ भन्ने मूल मर्मलाई चरितार्थ गरिदिएको छ ।
गहिरो आध्यात्मिक इतिहास बोकेको प्रभुचेला धुरी, प्राकृतिक उपचारको केन्द्र तातोपानी कुण्ड र पवित्र बडिमालिकाको त्रिवेणीस्वरूप यो नयाँ धार्मिक गन्तव्यले म्याग्दीको पहिचानलाई राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अझ उच्च बनाउने विश्वास स्थानीयवासीले लिएका छन् । विकास र सेवाको यो नवीन ढाँचा अन्य धार्मिक क्षेत्रका लागि समेत एउटा सुन्दर प्रेरणा बन्न सक्छ ।
