काठमाण्डौ ,१ साउन ।
आज साउन १ गते साउने संक्रान्ति मनाइदै छ । सौर्यमान अनुसार साउने संक्रान्तिदेखि सूर्य ककर्ट राशिमा प्रवेश गर्ने भएकाले आजको दिनलाई कर्कट संक्रान्ति पनि भन्ने गरिन्छ । आज लुतो फाल्ने र महिना सुनाउने पनि चलन छ ।
आज बिहानै यजमानका घरमा गई पुरोहितले महिना सुनाउने र साँझ लुतो फाल्ने गरिन्छ । साथै मानु खाई मुरी उब्जाउने कथन अनुसार बर्षामा खेतीको काम सकेर हिलोमैलो पखाली भोज खाने प्रचलन छ ।
आजका दिन असारे वर्षा र हिलोवाट आउन सक्ने विभिन्न रोगहरु बाट वच्न लुतो फाल्ने परम्परा रहेको छ । साथै काँचा फलफूलहरु जस्तै बेलाउती, कगती, निवुवा, सुन्तला आज लुतो फालेपछि खान मिल्छ भन्ने चलन छ ।
साउने संक्रान्तिमा दाद लुतो खटिरा जस्ता छालाका रोगवाट वच्न सकिने विश्वासका साथ कुकुरडाईनो कागभलायो कुरिलो पानीसरो पुरेनी गलेनी जस्ता औषधीजन्य वनस्पति जलाएर घरको आगँनवाट चारै दिशातर्फ अगुल्टो फाल्ने गरिन्छ ।
यस्तै साउने सक्रान्ति सिसेक्पा तङनामको नामले मनाइन्छ । साउनमा बिशेष गरि सोमबारको दिनलाई महत्वपूर्ण मानिन्छ ।
साउन महिनाभर विवाहित महिलाहरु साउने संक्रान्तिदेखि सौभाग्यको प्रतीक, वस्त्र पहिरिने र प्रत्येक सोमबार व्रत बसी शिवको पूजा आरधना गर्छन् ।
साउनमा भगवान शिव पावर्तीसंग लुकेर बसेको र पछि पार्वतीले ज्योर्ति्लिङ्ग स्थापना गरी त्यसको पूजा गर्न थालेपछि शिव प्रकट भएको मान्यताका आधारमा हिन्दू महिलाहरुले आफ्ना पतिको दीर्घायू र सुस्वास्थ्यको कामना गर्दै शिवको आराधाना गर्ने गर्दछन् ।
अविवाहित महिलाहरु पनि आफ्नो भावी जीवनको सफलताको कामना गर्दै ब्रत बस्ने गर्दछन् ।
साउनलाई हरियो महिनाका रुपमा समेत मनाउने गरिन्छ । विशेषतः हिन्दु धर्मममा विश्वास राख्न महिलाहरुले हरियो चुरा तथा मेहेन्दी लगाएर साउन लाई पर्वकै रुपमा मनाउँछन् ।
हिन्दू धर्मअनुसार सूर्य दक्षिणयन हुदा देवताका रात र पृतिका दिन हुने भएकाले साउन देखि पितृकार्यको पनि थालनी हुन्छ । साउन महिनालाई धार्मिक महिनाका रुपमा लिंदै माछा, मासु, लसुन, प्याज तथा मदिरा सेवन नगरी चोखो बस्ने चलन छ ।
