काठमाडौं, असोज १७ / सामाजिक अन्धविश्वास र कुरीतिका रुपमा विद्यमान बोक्सी प्रथालाई निवारण गर्नका लागी ल्याईएको ऐन बोक्सी आरोप (कसुर र सजाय) विधेयक २०७१ लाई पूर्ण रुपमा कार्यान्वयन गर्न सबैको सहयोग जरुरी रहेको सांसदहरुले जोड दिएका छन् ।
मानववादी समाज (सोच) नेपालले आइतबार काठमाडौंमा गरेको “संविधानमा कुरीति” विषयक छलफल कार्यक्रममा बोल्दै सांसदहरुले यो कुरामा जोड दिएका हुन् ।
संविधान सभा महिला, बालबालिका, जेष्ठ नागरिक तथा समाज कल्याण समितिकी सभापति रञ्जु झाले विगतमा कथित बोक्सी आरोपमा ज्यान गुमाएका, यातना पाएका, सामाजिक बहिष्कारमा परेका, घर निकाला भएका मान्छेहरुले कानुनको अभावमा न्याय नपाएको बताउनुभयो ।
‘यो ऐन अहिेको अवस्थामा एकदमै व्यवहारिक छ ।’ सभापति झाले भन्नुभयो–‘अब कसैले अरुलाई त बोक्सी होस् मात्र भनेपनि सजाय भोग्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था बनेको छ ।’ यसलाई कार्यान्वयन गर्न हामी सबैले सहयोग गर्नुपर्छ ।
सांसद मधु गुरुङ्ले यदी बोक्सी हुन्छ भने सीमा सुरक्षाका लागी एक लाख सेना पाल्नु भन्दा ५ हजार बोक्सी पाल्नु नै राज्यका लागी आर्थिक भार कम हुने तर्क गर्नुभयो । उहाँले बोक्सी हुन्छ भन्ने अन्धविश्वास पाल्नु व्यक्तिको अज्ञानताको पराकाष्टा हो भन्नु भयो ।
सांसद चित्र बहादुर केसीले भन्नुभयो,–‘हामीले धेरै राजनीतिक लडाई लड्यौं । जेल नेल भोग्यौं । राणादेखि राजाको शासन व्यवस्था बिरुद्ध लड्यौं । तर समाज सुधारको आन्दोलन कुनै पार्टीको एजेन्डा बनेन । जुन जरुरी थियो ।’ केसीले अहिले पनि नेपाली समाजमा बोक्सी, दाइजो, छाउपडी जस्ता कुप्रथाकाकारण धेरै मानिसहरुले विभिन्न खालका दुःख पीडा भोग्नु परिरहेको भन्दै समाज सुधारको आन्दोलन पार्टीहरुे मुख्य एजेन्डा बन्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टीका सभासद एवं पूर्वमन्त्री वृजेशकुमार गुप्ताले दाइजोको निहुँमा आफ्नै श्रीमतीलाई यातना दिएको घटना सबैका लागी लज्जाको विषय भएको स्मरण गर्नुभयो ।
सांसद मोहनसिंह राठौरले अहिलेको समयमा पनि बादी महिलाहरुले जीविकोपार्जनकै लागी देह ब्यापार गर्नुपरिहेको उल्लेख गर्दै उनीहरुलाई यो बाध्यताबाट छुटकारा दिलाउन सामाजिक संस्था र सरकारी तहबाट पहल हुनुपर्छ भन्नुभयो ।
सांसद जगदिश्वर नरसिंह केसीले नेपाली समाजमा रीति, संस्कृतिका नाममा थुप्रै कुरीतिहरु रहेको भन्दै त्यसको अन्त्यका लागी राजनीति दलहरुले गाउँ गाउँमा जनचेतनामूलक कार्यक्रम गर्नुपर्छ भन्नुभयो ।
नेकपा एमालेका केन्द्रीय सदस्य रामकुमारी झाक्रीले चेतनाको कमीकाकारण मान्छेले अन्धविश्वासलाई प्रसय दिने गरेको भन्दै संस्कारका नाममा विद्यमान कुरीति अन्त्य गर्नु सबैको दायित्व हो भन्नुभयो ।
कार्यक्रममा सांसदहरु सकुन्तला राजभण्डारी, मिना पाण्डे, हरी उप्रेती, ममताकुमारी यादव, मीना यादव, नेपाली कांग्रेसका महासमिति सदस्य राधा घले, समता पार्टीका महासचिव विक्रम कुँवर लगायतले धारणा राख्नु भएको थियो ।
सोच नेपालका अध्यक्ष शान्ति गुरुङ्ले नयाँ संविधानमा धर्म, संस्कृति, प्रथा, परम्पराका नाममा हुने हिंसा बिरुद्ध गरिएको व्यवस्था र बोक्सी आरोप (कसुर र सजाय) विधेयक २०७१ मा भएको कानुनी व्यवस्था सम्बन्धी सांसद र सरोकारवालासँग राय, सुझावका लागी कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताउनुभयो ।
‘धर्म, विवाह र महिला’ पुस्तक विमोचन
धर्म, विवाह र संस्कारका नाममा महिला माथि भइरहेका अन्यायसँग केन्द्रित पुस्तक “धर्म, विवाह र महिला’ विमोचन गरिएको छ ।
मानववादी समाज (सोच) नेपालले आइतबार काठमाडौंमा गरेको “संविधानमा कुरीति” विषयक छलफल कार्यक्रममा सांसद रञ्जु झाले उक्त पुस्तक विमोचन गर्नुभएको हो ।
कुरीति अन्त्य समाज (कास) ले प्रकाशन गरेको पुस्तक पत्रकार लोग्शरी कुँवर र लेखक सञ्जय खड्काले सम्पादन गर्नुभएको छ ।
उक्त पुस्तकमा दामोदर पुडासैनी ‘किशोर’ को विवाह ः सन्दर्भ र सार्थकता, रघुनाथ अधिकारी ‘निलमशेखर’ को स्वर्गको परिकल्पना एक विवेचना, लोग्शरी कुँवरको हिन्दु धर्म, महिला र शोषण, बालकृष्ण ‘नेभा’ को हिन्दू धर्म, संस्कृति र परम्परामा नारी र सञ्जय खड्काको बाल विवाह ः एक सामाजिक समस्या विषयका पाँचवटा लेखहरु समावेश छन् ।
पुस्तकको समिक्षा गर्दै वरिष्ठ साहित्यकार दामोदर पुडासैनीले विवाह, धर्म र रीति रिवाजहरुलाई संस्कृति मानेर दैनीक जीवनमा लागु गर्दा महिला मात्रैले भोग्ने समस्याका बारेमा पुस्कत केन्द्रित रहेको बताउनुभयो ।
