जलवायु परिवर्तनका कारण उत्तरी ध्रुव (आर्कटिक) क्षेत्रमा समुद्री बरफ तीव्र रूपमा पग्लिन थालेपछि एसिया र युरोपलाई जोड्ने नयाँ तथा छोटो समुद्री मार्गका रूपमा उत्तरी समुद्री मार्गको प्रयोग बढ्न थालेको छ। चीनको ‘सी लेजेन्ड’ र दक्षिण कोरियाको ‘प्यानस्टार’ जस्ता कम्पनीहरूले यस मार्गमा परीक्षण तथा नियमित सेवा सुरु गरिसकेका छन्।
चीनको निङ्बो बन्दरगाहबाट बेलायतको फेलिक्सस्टो बन्दरगाहसम्मको यात्रा यस मार्गबाट करिब ७,८५० समुद्री माइल मात्र पर्छ, जुन पूरा गर्न करिब २० दिन लाग्छ। यसको तुलनामा स्वेज नहर हुँदै जाँदा ११,००० समुद्री माइलको यात्रा गर्न २७ देखि ५० दिनसम्म समय लाग्ने गर्छ। रातो सागरमा हुथी विद्रोहीको आक्रमण र सुरक्षा जोखिमका कारण धेरै जहाजहरू अफ्रिकाको ‘केप अफ गुड होप’ घुमेर लामो बाटो जान बाध्य भइरहेका बेला यो मार्ग इन्धन र समय बचाउने आकर्षक विकल्प बनेको छ।
तर, यस मार्गमा थुप्रै व्यापारिक तथा प्राविधिक सीमितताहरू रहेका छन्। आर्कटिक वृत्तमा कठिन वातावरणीय परिस्थितिका कारण १,७०० देखि २,७०० सम्म मात्र कन्टेनर बोक्न सक्ने साना जहाजहरू मात्र सञ्चालन गर्न सकिन्छ, जबकि विश्वका ठूला जहाजहरूले २४,००० सम्म कन्टेनर बोक्न सक्छन्। बाटोमा बन्दरगाहहरूको सङ्ख्या कम भएकाले बहुआयामिक व्यापारको सम्भावना पनि सीमित छ। साथै, आइसब्रेकर बिना अगस्टको मध्यदेखि अक्टोबरको सुरुसम्म (करिब ८ हप्ता) मात्र यो मार्ग खुला रहन्छ।
भूराजनीतिक दृष्टिले पनि यो मार्ग निकै पेचिलो छ। यो मार्ग मुख्यतया रुसी तटसँगै जोडिएकाले रुसको सरकारी कम्पनी ‘रोसाटोम’बाट अनुमति लिनुपर्छ। यस्तो अवस्थामा रुसी बन्दरगाहमा इन्धन भर्ने वा सहयोग लिने कम्पनीहरूमाथि पश्चिमी देशहरूको प्रतिबन्ध लाग्न सक्ने ठूलो जोखिम रहन्छ।
यसका अलावा वातावरणीय जोखिम र उद्धारको कठिनाइ अर्को ठूलो चुनौती हो। न्यून तापक्रमका कारण तेल चुहावट वा दुर्घटना भएमा वातावरणीय असर लामो समयसम्म रहने र प्राकृतिक प्रणाली आफैँ सफा हुन कठिन हुने अध्ययनहरूले देखाएका छन्। पूरै मार्गमा केवल ११ वटा उद्धार केन्द्र रहेकाले आपत्कालीन अवस्थामा उद्धार टोली पुग्न लामो समय लाग्न सक्छ। यद्यपि, अत्यधिक गर्मी र सुरक्षा चुनौतीका बीच यो मार्ग विशेष गरी लिथियम ब्याट्री तथा विद्युतीय सवारी साधन जस्ता उच्च मूल्यका र तापक्रमप्रति संवेदनशील सामान ढुवानीका लागि सुरक्षित र छिटो विकल्पका रूपमा हेरिएको छ।
