नेपाली कांग्रेसभित्रको शक्ति सन्तुलन र आन्तरिक समीकरण तीव्र रूपमा बदलिँदै गएको छ। संस्थापन इतर समूहले आगामी २९ साउनमा काठमाडौँमा आयोजना गर्न लागेको राष्ट्रिय भेलाका लागि पूर्वमहामन्त्री डा. शशांक कोइरालाको संयोजकत्वमा ५५१ सदस्यीय मूल आयोजक समिति गठन गरेपछि पार्टीभित्र नयाँ तरङ्ग पैदा भएको छ।

गत १६ साउनमा काठमाडौँको चुनदेवीमा आयोजित कार्यक्रममा पूर्वउपसभापति पूर्णबहादुर खड्का र नेता डा. शेखर कोइरालाको अनुपस्थितिले इतर समूहभित्र गुटबन्दी र विमतिका अड्कलबाजीहरूलाई थप मलजल गरेको छ।

शेखर र पूर्णबहादुरको अनुपस्थिति: शशांक र इतर समूहको दाबी

चुनदेवी कार्यक्रममा शेखर र पूर्णबहादुर नदेखिएपछि उनीहरू इतर समूहबाट पछाडि हटेको वा संस्थापन पक्षसँग नजिकिएको चर्चा चल्न थालेको छ। तर, इतर समूहले भने दुवै नेताको पूर्ण सहमतिमै डा. शशांकलाई संयोजक बनाइएको प्रष्टीकरण दिएको छ:

• डा. शेखर कोइराला: पूर्वमहामन्त्री शशांकका अनुसार डा. शेखर व्यस्तताका कारण उपस्थित हुन नसकेका हुन्। उनले आफ्ना दाइ शेखरको भेला र संयोजक चयनमा पूर्ण सहमति रहेको दाबी गरेका छन्।

• पूर्णबहादुर खड्का: इतर समूहका नेताहरूका अनुसार पूर्वउपसभापति खड्का भाइरल संक्रमणका कारण अस्वस्थ भई भेटघाटमा नरहेका हुन्। साथै, उनले सर्वोच्च अदालतमा विशेष महाधिवेशनसम्बन्धी फैसलाको पुनरावलोकन निवेदन दिएकाले प्राविधिक रूपमा संयोजक नबनेको बताइएको छ।

“पूर्ण दाइ र शेखर दाइको पूर्ण सहमतिबाटै शशांक दाइलाई संयोजक तोकिएको हो। बाहिर चलेका चर्चा केवल अड्कलबाजी मात्र हुन्,” इतर समूहका प्रचार-प्रसार समिति संयोजक मीन विश्वकर्माले भने।

 २९ साउनको भेला र पार्टी विभाजनको आशङ्का

कांग्रेसको इतर समूहले ४४औँ बीपी स्मृति दिवस (६ साउन) को अवसर पारेर राष्ट्रिय भेलाको घोषणा गरेको थियो। २९ साउनमा तय भएको उक्त भेलाले पार्टीलाई सम्भावित विभाजनतर्फ लैजान सक्ने आशङ्का राजनीतिक वृत्तमा छ।

१. विभाजन भए नयाँ सभापति को?

इतर समूह स्रोतका अनुसार यदि भेलाबाट पार्टी एकताको सम्भावना सकिएर नयाँ कार्यसमिति घोषणा गर्ने अवस्था आएमा सम्भवतः डा. शशांक कोइरालाले नै नयाँ पार्टीको नेतृत्व (सभापति) लिनेछन्।

२. पूर्णबहादुर र शेखरको भूमिका

स्रोतका अनुसार पूर्वउपसभापति पूर्णबहादुर खड्का भने पार्टी विभाजनको पक्षमा छैनन्। पार्टी अलग हुने स्थिति आएमा आफू कुनै पनि पक्षमा नलागी ‘तटस्थ’ वा स्वतन्त्र रहने अडान उनले निकटस्थहरूमाझ राखेका छन्। उता डा. शेखर कोइराला पनि पार्टी जोगाउन र मिलाउन मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा देखिएका छन्।

३. संस्थापन पक्षको नजर

संस्थापन पक्षले पनि खड्का र कोइराला पार्टी फुटाउने पक्षमा नरहेको तर इतर समूहका केही अन्य नेताहरूले उनीहरूलाई एकतामा आउन बाधा पुर्‍याएको विश्लेषण गरेको छ। इतर समूहका नेताहरू भने सभापति गगन थापाले चमत्कारिक निर्णय लिए मात्रै एकै पटक सहमतिको घोषणा सम्भव हुने बताउँछन्।

 भेलाको तयारी: १६ वटा विषयगत समिति गठन

राष्ट्रिय भेलालाई केवल औपचारिक जमघटमा सीमित नराखी नीतिगत र संगठनात्मक बहसको केन्द्र बनाउन इतर समूहले ५५१ सदस्यीय मूल आयोजक समितिका साथै १६ वटा विषयगत समिति गठन गरेको छ।

• मुख्य समितिहरू: राजनीतिक प्रस्ताव तयारी, समसामयिक राजनीतिक, संगठनात्मक प्रस्ताव, विधान संशोधन मस्यौदा, र आर्थिक नीति तयारी समिति।

• समितिमा समेटिएका क्षेत्र: १४औँ महाधिवेशनका पदाधिकारी, केन्द्रीय सदस्यहरू, प्रदेश र जिल्ला कार्यसमपतिका सभापतिहरू, सांसद, पूर्वमन्त्री तथा भ्रातृ र शुभेच्छुक संस्थाका प्रमुखहरू।

विशेष गरी ‘विधान संशोधन मस्यौदा समिति’ गठनले इतर समूहले आगामी महाधिवेशन र पार्टीको वर्तमान संगठनात्मक संरचनाबारे आफ्ना कडा प्रस्तावहरू अघि सार्ने स्पष्ट संकेत गरेको छ।