नेपालको पूर्वाधार विकासको इतिहासमा नयाँ स्वर्णिम अध्याय थप्दै नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गको औपचारिक उद्घाटन गरिएको छ। जापानी अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) को सहुलियतपूर्ण ऋण सहयोग र करिब २९ अर्ब रुपैयाँ कुल लागतमा निर्माण सम्पन्न भएको यो देशकै पहिलो आधुनिक सडक सुरुङमार्ग हो।

सुरुङमार्ग सञ्चालनमा आएसँगै काठमाडौँ भित्रिने र बाहिरिने मुख्य नाकामा दशकौँदेखि कायम घण्टौँ लामो ट्राफिक जाम, पहिरो र घुम्तीहरूको जोखिम अन्त्य हुने विश्वास लिइएको छ।

उद्घाटन समारोहमा जाइकाका अध्यक्ष डा. तनाका अकिहिको, नेपालका लागि जापानी राजदूत माएडा तोरु, भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री सुनिल लम्साल, मन्त्रालयका सचिव गोपालप्रसाद सिग्देल, विभिन्न निकायका उच्चपदस्थ अधिकारीहरू तथा स्थानीय जनप्रतिनिधिहरूको बाक्लो सहभागिता रहेको थियो।

उद्घाटन समारोहमा कसले के भने?

• गोपालप्रसाद सिग्देल (सचिव, भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालय): “नागढुंगा सुरुङमार्ग निर्माणसँगै नेपालमा आधुनिक पूर्वाधारको नयाँ युग सुरु भएको छ। जटिल भूगोलमा पनि ठुला आयोजना बनाउन सकिन्छ भन्ने यो उदाहरण हो। यो पहिलो सडक सुरुङमार्ग हो, तर अन्तिम होइन।”

• माएडा तोरु (नेपालका लागि जापानी राजदूत): “नेपाल-जापान कूटनीतिक सम्बन्धको ७०औँ वर्षगाँठमा आयोजना सम्पन्न हुनु दुई देशबिचको मित्रताको ऐतिहासिक कोसेढुंगा हो। अब यसको दीर्घकालीन सञ्चालन र मर्मतसम्भारको मुख्य जिम्मेवारी नेपाल सरकारकै काँधमा आएको छ।”

• डा. तनाका अकिहिको (अध्यक्ष, जाइका): “कुल जनशक्तिमध्ये ९८ प्रतिशत नेपाली इन्जिनियर तथा कामदार रहेका थिए। जापानी प्रविधि र नेपाली जनशक्तिको मेहनतले यो सम्भव भयो। अब सञ्चालन र प्राविधिक क्षमता अभिवृद्धिका लागि नयाँ सहकार्य अघि बढाइनेछ।”

पूर्ण सञ्चालनमा अझै ३ महिना लाग्ने: तत्काल आपत्कालीन सवारीलाई मात्र अनुमति

सुरुङमार्गको भव्य उद्घाटन गरिए तापनि सर्वसाधारणका सवारीसाधनले भने तत्काल प्रयोग गर्न पाउने छैनन्। आयोजनाका अनुसार सुरुवाती १५ दिन सुरक्षा मापदण्डलाई ध्यानमा राख्दै एम्बुलेन्स, दमकल, विपद् व्यवस्थापन र सुरक्षा निकायका अत्यावश्यक सवारीसाधनलाई मात्र प्रवेश दिइनेछ।

आगामी तीन महिनासम्म सञ्चालन हुने परीक्षण (Trial) अवधिभर मन्त्री सुनिल लम्सालको निर्देशनबमोजिम कुनै पनि शुल्क नलिने तयारी गरिएको छ।

कति तोकियो टोल शुल्क? कसरी गर्ने भुक्तानी?

२०८२ साउन २६ को मन्त्रिपरिषद् बैठकले सुरुङ प्रयोग गरेबापत काठमाडौँ प्रवेश गर्दा र बाहिरिँदा फरक–फरक टोल शुल्क निर्धारण गरेको छ:

भुक्तानी प्रणाली: शुल्क संकलनका लागि आरएफआईडी (RFID) प्रविधिमा आधारित ‘एन–ट्याग’ को व्यवस्था गरिएको छ, जसबाट बैंक खाताबाट सीधै स्वचालित रूपमा शुल्क काटिनेछ। एन–ट्याग नभएका सवारीका लागि नगद तिर्ने विकल्प पनि उपलब्ध हुनेछ।

यात्रा समय ७ मिनेटमा सीमित: कुन-कुन सवारीलाई निषेध?

सुरुङमार्ग पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएपछि धादिङको सिस्नेखोलादेखि काठमाडौँको बलम्बुसम्मको यात्रा मात्र ७ मिनेटमा पूरा हुनेछ। यसले साना सवारी साधनको कम्तीमा १५ मिनेट र ठुला सवारी साधनको ३५ मिनेटसम्म समय बचत गराउनेछ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा:

सुरुङभित्र सुरक्षा र दुर्घटनाको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै मोटरसाइकल, स्कुटर तथा प्रज्वलनशील वस्तु (इन्धन, ग्यास आदि) बोकेका सवारी साधनलाई सुरुङ प्रवेशमा पूर्ण रूपमा रोक लगाइएको छ।

अत्याधुनिक प्रविधि, २४ सै घण्टा उद्धार टोली र लागत वृद्धि

• सुरक्षा प्रविधि: मुख्य सुरुङसँगै समानान्तर ‘रेस्क्यु टनेल’ बनाइएको छ, जसलाई हरेक ३७५ मिटरको दूरीमा रहेका ७ वटा ढोकाले जोडेका छन्। सुरुङभित्र १५ वटा जेट फ्यान, १५ वटा सीसीटीभी, टेलिफोन बुथ, फायर हाइड्रन्ट र मोबाइल/एफएम नेटवर्कको सुविधा छ।

• सञ्चालन जिम्मा: युसिन–एआरटी जेभीले १ अर्ब १० करोड रुपैयाँमा ५ वर्षका लागि सञ्चालन र मर्मतको जिम्मा पाएको छ। ६४ जनाको विशेष उद्धार टोलीसहित १५० जनाको जनशक्ति २४ सै घण्टा खटिनेछन्।

• लागत र समय: २०७६ कात्तिक ४ गते सुरु भई ४ वर्षमा सकिनुपर्ने आयोजना कोभिड, स्थानीय विवाद र सिस्नेखोलातर्फको भीषण पहिरोका कारण ७ वर्षमा सम्पन्न भएको हो। सुरुमा २२ अर्ब अनुमान गरिएको लागत बढेर करिब २९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ।