जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डामा इरानले गरेको पछिल्लो घातक आक्रमणपछि मार्च १ यता पहिलोपटक तैनाथ अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएको छ। मार्च १ मा अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध युद्ध सुरु गरेको केही घण्टामै इरानले प्रत्याक्रमण थालेको थियो।

युद्ध सुरु भएको ५ महिना बितिसक्दा पनि इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोप्र्स (IRGC) अझै पनि अमेरिकी सेनालाई घातक क्षति पुर्‍याउन सक्षम रहेको देखिएको छ। पेन्टागनले आक्रमणको पूर्ण विवरण सार्वजनिक नगरे पनि, यस घटनाले अमेरिकी हवाई आक्रमणका बाबजुद इरानको सैन्य क्षमता अझै कायम रहेको उजागर गरेको छ।

इरानको सैन्य क्षमताबारे विज्ञहरूको विश्लेषण

थिंक ट्याङ्क डिफेन्स प्रायोरिटिजकी सैन्य विश्लेषण निर्देशक जेनिफर काभानाघका अनुसार इरानको क्षमता अपेक्षाभन्दा छिटो पुनःनिर्माण भएको छ:

• सटीक प्रहार: इरानका मिसाइल आक्रमणहरू समयसँगै अझ बढी सटीक बन्दै गएका छन्।

• विदेशी गुप्तचर सहयोग: इरानलाई सम्भवतः रुस र चीनबाट गुप्तचर सहयोग प्राप्त भइरहेको छ।

• अनुकूलन रणनीति: इरानी सेनाले युद्धमा क्षति बेहोरे पनि अनुभवबाट सिक्दै आफूलाई परिस्थिति अनुसार अनुकूल बनाएको छ।

इरान अझै अमेरिकी सैनिक मार्न कसरी सक्षम छ?

लन्डनको किङ्स कलेजका वरिष्ठ प्राध्यापक आन्द्रेयास क्रिगका अनुसार मुख्यतया तीन कारणहरूले इरान अमेरिकी सेनामाथि भारी परिरहेको छ:

१. अमेरिकी सैन्य अड्डाको भौगोलिक अवस्थिति

मध्यपूर्व र खाडी क्षेत्रका स्थायी military bases मा करिब ५० हजार अमेरिकी सैनिक तैनाथ छन्, जुन इरानको मिसाइल र ड्रोनको सीधा मारभित्र पर्छन्।

२. कमजोर सुरक्षा संरचना

सैनिकहरू बसोबास गर्ने अर्धस्थायी भवनहरू सामान्य मोर्टार वा साना रकेटबाट जोगिन सक्षम भए पनि ठुलो वारहेड बोकेका सटीक ब्यालिस्टिक मिसाइल (Precision Ballistics) बाट बचाउन पर्याप्त छैनन्।

३. हवाई रक्षा प्रणाली (Air Defense System) माथि दबाब

इरानले एकैपटक धेरै दिशाबाट ब्यालिस्टिक मिसाइल, क्रुज मिसाइल, र नक्कली लक्ष्य (Decoys) प्रहार गरेर अमेरिकी प्याट्रियट र थाड (THAAD) प्रणालीलाई थकित बनाउने रणनीति अपनाएको छ।

अमेरिकी क्षतिको तथ्याङ्क: मृत्यु, घाइते र संरचनात्मक क्षति

इरानी आक्रमण थप आक्रामक: विशेषज्ञ टिप्पणी

“युद्धको सुरुआती चरणको तुलनामा अहिले इरानी आक्रमणको तीव्रता र लक्ष्य भेदनमा नयाँ प्रवृत्ति देखिएको छ। इरानले अमेरिकी सैन्य सम्पत्तिलाई प्रत्यक्ष निशाना बनाइरहेको छ।”

— मोना याकुबियन, निर्देशक (CSIS मध्यपूर्व कार्यक्रम)

मिडिल इस्ट इन्स्टिच्युटका वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता जेसन क्याम्पबेलका अनुसार इरानसँग युद्धको सुरुआतमा प्रयोग नगरिएका केही उन्नत हतियार र ठूला ब्यालिस्टिक मिसाइलहरू अझै बाँकी छन्, जसले अमेरिकी हवाई रक्षा प्रणालीलाई सजिलै छल्न सक्छन्।

अमेरिकी सिनेटमा बहस: “इरान ध्वस्त भएको दाबी अतिरञ्जित”

बुधबार अमेरिकी सिनेटमा सिनेटर जोन ओसोफले रक्षा मन्त्री पिट हेगसेथलाई युद्धको दोस्रो सातामै “इरानको सेना ध्वस्त भइसकेको” भनी गरिएको दाबीबारे प्रश्न गरेका थिए।

हेगसेथले यसलाई ‘ऐतिहासिक सैन्य विजय’ भन्दै इरानको नौसेना र वायुसेनामा ठुलो क्षति पुगेको दाबी गरे पनि, इरानले पूरै प्रहार गर्न छाड्ने अपेक्षा नगरेको स्वीकारे।

कम लागतमा अमेरिकालाई ठुलो रणनीतिक क्षति

बाथ विश्वविद्यालयका पूर्व नेटो विश्लेषक प्याट्रिक ब्युरी र प्राध्यापक क्रिगका अनुसार:

• लागतको असमानता: इरानले उत्पादन गर्ने ड्रोन र मिसाइलको लागत अति नै कम छ, जबकि ती रोक्न प्रयोग गरिने अमेरिकी क्षेप्यास्त्र रक्षा प्रणाली अत्यन्तै महँगो छ।

• रणनीतिक जित: इरानले अमेरिकालाई सैन्य रूपमा पराजित गर्नै पर्दैन; कहिलेकाहीँ मात्र रक्षा प्रणाली छलेर मानवीय र राजनीतिक क्षति पुर्‍याउन सके पनि त्यो इरानको लागि रणनीतिक सफलता मानिन्छ।