काठमाडौँ — नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले सरकारले स्पष्ट प्राथमिकता र निश्चित समस्याको पहिचान नगरी संविधान संशोधनको प्रक्रिया अघि बढाउन खोजेको भन्दै कडा आपत्ति जनाएका छन्।

बिहीबार ललितपुरको सानेपास्थित पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा आयोजित ‘संविधान संशोधनमा नेपाली कांग्रेसको दृष्टिकोण’ विषयक विचार गोष्ठीमा बोल्दै सभापति थापाले सरकारद्वारा गठित कार्यदलको प्रक्रिया, कार्यविधि र नेतृत्वमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका हुन्।

बलिदान र संवेदना बिर्सिएर हठात् संशोधनको प्रयास

सभापति थापाले संविधान निर्माणको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि, सशस्त्र द्वन्द्वको पीडा र हजारौँ नागरिकको बलिदानबाट प्राप्त उपलब्धिलाई नजरअन्दाज गर्न नमिल्ने बताए।

“नेपाल कुन राजनीतिक द्वन्द्वबाट गुज्रेर यहाँसम्म आएको हो र संविधान सभाले कसरी संविधान बनाएको हो भन्ने तथ्यलाई बिर्सन मिल्दैन। १७–१८ हजार मानिस मारिएको प्रत्येक मृतकको कथा र परिवारको संवेदना जोडिएको छ,” थापाले भने।

उनले सरकारले कुन विशिष्ट समस्या समाधानका लागि संशोधन गर्न खोजेको हो भन्ने कुरा स्पष्ट नभएको उल्लेख गर्दै समग्र अन्तर्वस्तुलाई एकैपटक बहसमा ल्याउँदा संवैधानिक जटिलता र चरम दलीय ध्रुवीकरण निम्तिने चेतावनी दिए। हचुवाका भरमा संशोधनको ढोका खोल्दा समाज र भूगोललाई जोडेर राख्ने मूल आधारहरू भत्किने र शासन व्यवस्था नै अस्थिर हुने उनको भनाइ छ।

“प्रधानमन्त्री देख्नासाथ झस्किने व्यक्ति अख्तियार प्रमुख बन्ने चिन्ता छ”

थापाले संविधान संशोधनको मूल विषय सुशासन र प्रभावकारी सेवा प्रवाह हुनुपर्नेमा जोड दिए। अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग जस्ता संवैधानिक निकायहरूको नियुक्ति प्रक्रियामा प्रश्न उठाउँदै उनले भागबन्डाको राजनीतिको आलोचना गरे।

• शक्ति सन्तुलनमा असर: संवैधानिक परिषद्को व्यवस्था योग्यता भन्दा राजनीतिक दलहरूको आग्रह र भागबन्डाको चंगुलमा परेको उनको आरोप छ।

• अख्तियारको स्वतन्त्रतामा प्रश्न: “अहिले फेरि प्रधानमन्त्रीको प्रभावबाट स्वतन्त्र रहन नसक्ने, प्रधानमन्त्रीसँग डराउने, प्रधानमन्त्री देख्नासाथ झस्किने व्यक्ति अख्तियारको नेतृत्वमा पुग्ने हो कि भन्ने चिन्ता बढेको छ,” थापाले टिप्पणी गरे।

भ्रष्टाचारलाई सङ्घीय शासन व्यवस्थाको सबैभन्दा ठुलो शत्रु मान्दै उनले संरचनागत सुधार बिना सुशासन असम्भव रहेको बताए।

कांग्रेसका लागि ५ आधारभूत विषय अपरिवर्तनीय

सभापति थापाले संविधानका आधारभूत लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यतामा नेपाली कांग्रेसले कुनै पनि सम्झौता नगर्ने स्पष्ट पारे। उनका अनुसार कांग्रेसका लागि निम्न विषयहरू अपरिवर्तनीय छन्:

१. लोकतन्त्र

२. गणतन्त्र

३. सङ्घीयता

४. संसदीय शासन प्रणाली

५. समानुपातिक समावेशी प्रतिनिधित्व

“यी विषयलाई अझ व्यापक र विस्तार गर्न सकिन्छ, तर तिनलाई सङ्कुचित बनाउने कुनै पनि कुरा नेपाली कांग्रेसका लागि स्वीकार्य हुँदैन,” उनले प्रस्ट पारे। नागरिकलाई थप अधिकार सम्पन्न बनाउन र सुशासनका लागि आवश्यक ठाउँमा संशोधन गर्न कांग्रेस आफैँले नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्ने उनले बताए।