राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले गत भदौ २४ गते देशभर भएका हिंसात्मक घटनाहरूलाई ‘पूर्वयोजनाबद्ध संगठित आपराधिक कार्य’ ठहर गर्दै दोषीमाथि सूक्ष्म अनुसन्धान गरी कानुनी कारबाही गर्न सिफारिस गरेको छ।
बुधबार आयोगले सार्वजनिक गरेको अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार, भदौ २३ गते ‘जेनजी’ (Gen Z) आन्दोलनका क्रममा एक युवाको मृत्यु भएपछि भदौ २४ गते देशव्यापी रूपमा आगोलागी र तोडफोडका घटना भएका थिए। २३ गतेको घटनाको प्रतिक्रियास्वरूप २४ गतेका घटनाहरू भएका देखिए पनि, देशभर एकै समयमा र एकै प्रकृतिका गतिविधि भएकाले यी घटनाहरू पूर्वयोजना अनुसार नै भएको आयोगको निष्कर्ष छ।
आयोगको प्रतिवेदनमा भनिएको छ:
“भदौ २४ गतेको घटनाको प्रकृति र अवस्था हेर्दा एकै समयमा, एकै उद्देश्यका साथ देशैभरी भएको देखिन्छ। यी घटनाहरू अगाडिदेखि नै गरिएको पूर्वयोजना अनुसार संगठित रूपमा गरिएका आपराधिक कार्य हुन् भन्ने अनुसन्धान प्रतिवेदनको रायलाई अन्यथा भनिरहनु पर्ने अवस्था देखिएन।”
प्रतिवेदनमा उल्लेखित मुख्य क्षति विवरण:
सुरक्षाकर्मीको हत्या र आक्रमण: आन्दोलनका क्रममा तीन जना प्रहरीको हत्या गरिएको थियो भने राजनीतिक दलका नेता, कार्यकर्ता र सुरक्षा निकायका कर्मचारीमाथि सांघातिक आक्रमण भएको थियो।
मानवीय क्षति: प्रदर्शनकारीले गरेको आगजनी र हिंसामा परी कुल २१ जनाको मृत्यु भएको छ। मृतकमध्ये १२ जनाको अझै पहिचान हुन सकेको छैन।
घाइते र भौतिक क्षति: प्राध्यापक रवि लक्ष्मी चित्रकार लगायत थुप्रै व्यक्तिहरू जलेर गम्भीर घाइते भएका छन् भने देशभर अर्बौँ रुपैयाँ बराबरको धनसम्पत्ति तोडफोड र आगजनी गरिएको छ।
यी सबै तथ्यहरूलाई औँल्याउँदै आयोगले भदौ २४ का प्रायः सबै घटनालाई विशुद्ध आपराधिक गतिविधिको रूपमा हेरिनुपर्ने र सोहीअनुसार सम्बोधन गरिनुपर्ने स्पष्ट पारेको छ।
आयोगले सरकारलाई सिफारिस गर्दै भनेको छ, “२४ गतेका घटनाहरू अधिकांश आपराधिक कार्य भएको पुष्टि भइसकेकाले, यस्ता आपराधिक घटनाका सम्बन्धमा थप सूक्ष्म अनुसन्धान गरी वास्तविक दोषी पत्ता लगाउन र उनीहरूलाई कानुन बमोजिम कडा कारबाही गर्न सिफारिस गरिन्छ।”
