कोरोनाभाइरस महामारीको एक सम्भाव्य नतिजा यो हुन सक्छ कि पूर्वीय मान्यताहरूले पश्चिमी मूल्यहरूमाथि विजय हासिल गर्न गर्नेछन् । सम्भवतः संसार उस्तै हुनेछैन । पछिल्ला दुई शताब्दीहरूमा, जसलाई पश्चिमी दवदवाको शताब्दीहरू भन्न सकिन्छ । पश्चिमी मान्यताहरू पूर्वी मान्यताहरूमा हावी भयो । यद्यपि, कोरोनाभाइरस महामारीले प्रमाणित गरिसकेको छ कि पूर्वी देशहरूले यो संकटलाई पश्चिमी देशहरू भन्दा राम्रोसँग सामना गरे। पूर्वी र पश्चिमी मुल्यहरूको बिच विभाजन मनमानी छ । वास्तविक विभाजन परम्परागत वा स्थापित मानवीय मूल्य र पूँजीवादको उपभोक्तावादी मूल्यहरूको बीचमा हुनुपर्दछ । उदाहरणको लागि, पूँजीवादको प्रभुत्वको अन्तिम दुई शताब्दी भन्दा पहिले, इसाई धर्मले पश्चिमी सभ्यताको जग बसाल्यो । पूँजीवादले यी मूल्यहरू परिवर्तन मात्रै गरेन कि उल्टो बनाए । यसले पश्चिमी देशहरूलाई नैतिक र आध्यात्मिक संकटमा धकेलेको छ ।
यदि हामी इसाई मूल्य र परम्परागत पूर्वी मान्यतामा हेर्छौं, तब हामी बुझ्छौं कि ती धेरै समान छन्। इसाईमतले संयम, तपस्या, नम्रता, साझा र माफी प्रचार गरे । यी तीनै गुणहरू हुन् जसलाई पूर्वी सभ्यताहरूले व्यक्तिमा उत्कृष्ट गुणहरू मान्दछ । तसर्थ, अन्तिम विश्लेषणमा, पूर्व र पश्चिमले समान मानवीय मूल्यहरूको सम्मान गरेको छ ।
यद्यपि पूँजीवादको उपभोक्तावादले यी मूल्यहरूलाई उल्टो बनाएको छ । उदासीनता, अहंकार, स्वार्थ, लोभ र बदला पूंजीवादको विशेषता हो । क्रिश्चियन र पूर्वी मूल्य दुबैले उपभोक्तावादी पूँजीवाद द्वारा प्रेरित निरन्तर उत्तेजित, आक्रामक र भड्काउने दिमागको विपरित शान्ति, सौहार्द र स्थिरतालाई सम्मान गर्दछन् ।
ईसाई धर्म र परम्परागत पूर्वी मूल्यद्वारा नकारात्मक र अवांछनीय मानिएको लक्षण उपभोक्तावादी पूँजीवाद द्वारा जोसका साथ प्रचारित गरिएको थियो र ती वर्तमान भूमण्डलीकरणमा चरम सीमामा पुगेको छ, जुन आर्थिक मात्र भूमण्डलीकरण हो र यसमा कुनै पनि नैतिक पक्ष वा सार्वभौमिक परिप्रेक्ष्यको अभाव छ । यो भूमण्डलीकरणमा पूँजीपतिहरुको लोभ चरम सीमामा पुगेको थियो । विश्वको कुनै पनि ठाउँबाट सस्तो श्रमको शोषण गर्न पुँजीपतिहरूले समाजलाई आत्मसात् गर्न सक्ने भन्दा छिटो श्रमका लागि खरीद गरे । पुँजीवादले मानव गतिशीलता र मानव मुल्यहरुलाई अभूतपूर्व रुपमले मिक्सिगं गर्यो । यस परिघटनाले वर्तमान कोरोनाभाइरस महामारीमा योगदान पुर्याएको छ ।
पूँजीपतिहरूको स्वार्थ र लोभ पनि ठूलो संख्यामा अवैध आप्रवासी र घरबारविहीन व्यक्तिहरूको लागि जिम्मेवार छ । यसले यी समाजहरूमा कुनै कडा अनुशासन लागू गर्न गाह्रो बनाउँछ र यी समाजहरूलाई अस्थीरता र अराजकतातर्फ धकेल्छ । यस अवस्थाले कोरोना भाइरस महामारी नियन्त्रण गर्ने क्रममा ती देशहरु खराब स्थितिमा पुगे ।
पूँजीवादले पश्चिमी देशहरूमा अहंकार जगायो । पश्चिमी देशका मानिसहरु आफूलाई अरु मानिसहरु भन्दा माथिल्लो ( सुपेरीयर) मान्छन्। अहंकार अमेरिकामा चरम अवस्थामा पुगेको छ । जे होस् अहंकारले अज्ञानतामा र्पुयाउँछ, र नम्रता ज्ञानसँग सम्बन्धित छ । परम्परागत मानव मूल्यहरु अनुसार, नम्रता एक व्यक्ति मा सबै भन्दा ठूलो गुण हो जबकि अहंकार सबैभन्दा ठूलो खराबी हो । कोरोनाभाइरस महामारीले यस परम्परागत बुद्धिको प्रमाणित र्गयो । तिनीहरूको अहंकारको कारण पश्चिमी देशहरूले यस महामारीको सामना गर्ने एसियाली देशहरूको अनुभवबाट पाठ सिक्न सकेनन् । रिपोर्ट कार्ड बाहिर आएको छ कि कसरी देशहरुले महामारी विरुद्ध क्षमता प्रदर्शन गरे भनेर । धेरै एसियाली देशहरूले ए पाएका छन् भने अधिकांश पश्चिमी यूरोपियन देशहरूले सी पाए, जबकि अमेरिकाले एफ पाएको छ ।
पश्चिमी देशहरूको अर्को ठूलो समस्या चरम व्यक्तित्ववाद र सामूहिक दृष्टिकोणको अभाव हो । परम्परागत मूल्य प्रणाली सामूहिक रुचि व्यक्तिगत चासो भन्दा माथि राख्न जोड दिएका छन्। पश्चिमी पूंजीपतिहरूले यो अवधारणालाई उल्ट्याएका छन् । यो महामारीको सामना गर्न पश्चिमी देशहरूको खराब प्रदर्शनमा यस कारकले ठूलो भूमिका खेलेको छ ।
परम्परागत मूल्य प्रणाली आत्मपरीक्षण र रचनात्मक आत्म आलोचना को अवधारणा लाई बढावा दियो । यद्यपि पश्चिमी पूंजीवादी देशहरू, विशेष गरी अमेरिकाले अरूलाई उनीहरूको गल्तीको लागि दोष दिन सधैं प्रयास गर्दछन्। अमेरिकाले महामारीको सामना गर्न आफ्नै दोष र गल्तीहरू स्वीकार्नुको सट्टा चीन र डब्ल्यूएचओलाई दोष दिइरहेको छ । अमेरिकासँग महामारीको सामना गर्न पर्याप्त समय थियो। यद्यपि यस्तो देखिन्छ कि यसले परिस्थितिलाई प्रभावकारी रूपमा नियन्त्रण गर्न कम प्रयास गर्यो ।
यसको फलस्वरूप अमेरिका न केवल महामारीको केन्द्र बन्न पुग्यो बरु विश्वमा सबैभन्दा बढी मृत्यु हुने देश बन्यो ।
पश्चिमी पूंजीवादी देशहरू साझेदारीको गुणमा विश्वास गर्दैनन्। तिनीहरू केवल अरूलाई केही दिन भन्दा अरूबाट कसरी लिने भनेर जान्दछन्। रसिया, चीन र क्युवाले सबैभन्दा बढी प्रभावित यूरोपियन देश इटालीसँग आफ्ना संसाधनहरू साझा गरे । अमेरिकाले भारतलाई यो औषधि क्लोरोक्वाइन दिन बाध्य पारेको छ, जसलाई लाग्छ कि यसले कोरोनाभाइरसको उपचार गर्न सहयोग र्पुयाउँछ। यद्यपि, लाखौं भारतीय जो रूमेटोइड गठिया र लुपस जस्ता रोगहरूको लक्षणहरू नियन्त्रण गर्न यसलाई लिइरहेका थिए उनीहरूलाई वर्षौंदेखि लिइरहेको औषधी लिन अहिले गाह्रो भइरहेको छ ।
हामी आशावादी छौं कि कोरोनाभाइरस महामारीले मानिसहरूलाई सोच्न बाध्य तुल्याउन सक्छ कि पश्चिमी पूंजीवादी उपभोक्ता संस्कृतिले आफ्ना परम्परागत मानवीय मूल्यहरू हरण गरेको छ जुन शताब्दीयौंदेखि हाम्रा जनताको सामूहिक अनुभवको उपज थियो । उपभोक्तावादले हाम्रो संस्कृति र मूल्य मान्यताहरूमा के उत्तम थियो भन्ने कुरा हटायो । पुँजीवाद र त्यसमा आधारित आधुनिक पश्चिमी सभ्यता एकदम गहिरो संकटबाट गुज्रिरहेको छ । हामी आफूलाई रोमन साम्राज्यको पतन हुनु अघि यस्तै अवस्थामा फेला पार्दछौं । कोरोनाभाइरसले यसलाई अन्तिम धक्का दिन सक्छ । बार्बेरीयनहरुले रोमलाई पन्छाए । यद्यपि, वर्तमान पश्चिमी सभ्यतालाई पुरानो र अधिक विकसित र स्थापित सभ्यताहरू जस्तै चीन, भारत र रसियाले प्रतिस्थापन गर्नेछ । अब हुन सक्ने उत्तम कुरा यो हो कि हामी उपभोक्ताबाट फेरि मानिस बन्ने छौँ ।
प्राभ्दाबाट
