काठमाण्डौ,२३ फागुन ।
राष्ट्रिय हात्तीपाइले रोग निवारण कार्यक्रम अन्तरगत यो बर्ष ३६ वटा जिल्लामा हात्तीपाइले औषधी सेवन अभियान संचालन गरीने भएको छ ।
इपिडियोमिलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका अनुसार यहि फागुन २९,३० र चैत १ गते ३६ जिल्लाका १ करोड ३० लाखलाई औषधी खुवाइने कार्यक्रम छ ।
त्यसमध्ये मोरङ र उदयपुरमा भने फागुन २१ देखि तीन दिन औषधि सेवन कार्यक्रम सम्पन्न भईसकेको महाशाखाका प्रमुख डा बाबुराम मरासीनिले बताउनु भयो । मरासिनीका अनुसार भोजपुर ,इलाम ,झापा ,धनकुटा ,तेह«थुम ,पाचथर ,ओखलढुङगा ,सप्तरी ,सिरहा ,सुनसरी ,ललितपुर ,बाग्लुङ, म्याग्दी ,पर्वत ,लम्जुङ ,दाङ ,रोल्पा ,रुकुम , सल्यान ,बाकेँ ,बर्दिया ,जाजरकोट ,सुर्खेत ,दैलेख ,बैतडी डडेलधुरा ,डोटी ,कैलाली ,कन्चनपुर ,अछाम ,बझाङ ,बाजुरा र दार्चुलामा तीन दिन अभियान सन्चालन हुनेछ ।
अभियानमा १३ हजार ७८ स्वास्थ्यकर्मीे तथा ६५ हजार ६ सय ७८ स्वयम सेबवकहरु परिचालित हुने छन् । दुइ बर्ष नपुगेका केटाकेटीहरु गभबर्ती,७ दिनसम्मका सुत्केरी,छारे रोगी तथा सिकिस्त बिरामीहरुले हात्तीपाइले रोगको औषधी सेवन गर्न नहुने डा गुन निधि शर्माले बताउनु भयो । खालि पेटमा हात्तीपाईलेको औषधि खानु नहुने भन्दै डा शर्माले खाना सँगै वा खाना पछि खानु पर्ने बताउनु भयो ।
नेपालमा हात्तीपाइले रोगको अवस्था
- यो रोग ६१ जिल्लामा जनस्वास्थ्य समस्याको रुपमा पाइएको छ ।
- प्रिभ्यालेन्स दर औसतमा १३ % छ ।
- दुई करोड ५० लाख जनसंख्या जोखिममा रहेका छन् ।
- नेपालमा यो रोगको परजीवि Wuchereria bancrofti
हो । - नेपालमा क्यूलेक्स क्विङ्किफासियाटस प्रजातिको लामखुेट्टेले यो रोग सारेको पाइएको छ ।
- तीस हजार भन्दा बढि दिर्घ रोगीहरु रिर्पोट भएका छन् ।
नेपालमा सन् २००३ देखि सुरु भएको यो अभियान हालसम्म प्रभावित ६१ जिल्लाहरुमा सन्चालन भईसकेको भन्दै महाशाखा प्रमुख मरासिनीले २५ वटा जिल्लामा ६ पटक नै आम औषधि सेवन कार्यक्रम नै सम्पन्न भईसकेको बताउनु भयो । नेपालले सन् २०२० सम्म हात्तीपाइले रोग निवारण गर्ने लक्ष लिएको छ ।
हात्तीपाइले (फाईलेरिया) रोग निवारण कार्यक्रमका प्रगतीहरु
- म्यापिङ्ग संपन्न भएको ।
- सबै जिल्लामा कार्यक्रम पुगेको ।
- २५ जिल्लामा MDA
कार्यक्रम बन्द भएको । - अहिले सम्म ९ करोड मात्रा औषधि सेवन भएको ।
- Post MDA surveillance tyf Morbidity Management का कार्य सुरु भएको ।
हात्तीपाईले रोग विश्वका ७० भन्दा बढि मुलुकहरूमा पाइएको छ । १२ करोड मानिसहरू हात्तीपाईले रोगबाट संक्रमित छन् भने १ अरब भन्दा बढी मानिसहरू यो रोगको जोखिममा रहेको तथ्याङकले देखाउछ ।
कुल संक्रमित मध्ये १ करोड ५० लाख हात्तीपाईले , २ करोड ५० लाख अण्डकोष तथा यौनाङ्ग सुन्निएको र ८ करोड साधारण खाले लक्षणहरू वा लक्षण बिहिन अवस्थामा रहेका छन् ।
हात्तीपाइले(फाईलेरिया) रोगबाट प्रभावित मुलुकहरू मध्ये धेरै जसो दक्षिण अमेरिका, अफ्रिका, दक्षिण पूर्व एशिया र पश्चिमी प्रशान्त एशियाका अधिकांश सर–सफाईको कमी भएका गरिब मुलुकहरु पर्दछन् ।
