३ असार, काठमाडौँ ।त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) ले अध्ययन बिदामा गएर सम्झौता अनुसार सेवामा नफर्किएका प्राध्यापक तथा कर्मचारीहरूलाई तलब-भत्ता फिर्ता गर्न १५ दिनको अन्तिम समयसीमा दिएको छ।‘अध्ययन बिदा सुव्यवस्थापन कार्यान्वयन समिति’ का संयोजक डा. जीवन काफ्लेका अनुसार सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै यो अन्तिम मौका दिइएको हो। यदि १५ दिनभित्र सम्पर्कमा नआएमा समितिले रकम फिर्ता गर्ने र नफर्किएकाहरूको विवरणसहितको प्रतिवेदन त्रिवि नेतृत्वलाई बुझाउने छ र नियम अनुसार कानुनी कारबाही अगाडि बढाइने छ।सरकार तथा शिक्षा मन्त्रालयले समेत यस विषयमा गम्भीर चासो देखाउँदै निर्देशन दिएपछि त्रिवि पदाधिकारीको सहजीकरणमा समितिले खोजबिन कार्यलाई तीव्रता दिएको हो।३९८ प्राध्यापकद्वारा बिदाको दुरुपयोग: त्रिविलाई २ अर्ब बढी नोक्सानीअध्ययन बिदामा गएका प्राध्यापकहरू विदेशमै लुक्ने गरेको समाचार बाहिरिएपछि त्रिविले छानबिन समिति गठन गरेको थियो। समितिको प्रतिवेदन अनुसार कुल ३९८ जना प्राध्यापकले बिदाको दुरुपयोग गरेका छन्, जसमध्ये:१९१ जना: अध्ययन बिदा सकिएपछि पनि विश्वविद्यालय नफर्किएका।२०७ जना: बिदा लिएर पनि अध्ययन पूरा नगरेका।यो चरम दुरुपयोगका कारण त्रिभुवन विश्वविद्यालयलाई २ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको आर्थिक क्षति हुनुका साथै शैक्षिक र नैतिक नोक्सानी समेत भएको छ।५० जनाद्वारा ११ करोड ८४ लाख फिर्ता, रकम बुझाउनेमा सांसद पनिसमितिका अनुसार हालसम्म ५० जना प्राध्यापकले ११ करोड ८४ लाख रुपैयाँ फिर्ता गरिसकेका छन्। रकम फिर्ता गर्नेहरूमा वर्तमान सांसदहरू समेत रहेका छन्:डा. आनन्द चन्द (रास्वपा सांसद, कैलाली–५): पाटन संयुक्त क्याम्पसका पूर्व उपप्राध्यापक चन्दले गत ३० चैतमा ४४ लाख ५६ हजार रुपैयाँ फिर्ता गरे।जगत तिमिल्सिना (कांग्रेस सांसद, राष्ट्रिय सभा): व्यवस्थापन केन्द्रीय विभागका पूर्व सहप्राध्यापक तिमिल्सिनाले गत २ वैशाखमा ३३ लाख ५० हजार रुपैयाँ फिर्ता गरे।के छ त्रिविको नियम?त्रिविको शिक्षक तथा कर्मचारी सेवासम्बन्धी नियम २०५० अनुसार, ३ देखि ५ वर्षको अध्ययन बिदा उपभोग गर्ने शिक्षकले फर्केपछि अनिवार्य रूपमा त्यति नै अवधि (३ देखि ५ वर्ष) विश्वविद्यालयमा सेवा गर्नुपर्छ।बिदा बस्नुअघि सम्झौता (कबुलियतनामा) गर्दा सर्त पूरा नगरेमा खाएको तलब-भत्ता १० प्रतिशत ब्याजसहित बुझाउनुपर्ने व्यवस्था छ। तर, धेरैजसो प्राध्यापकहरूले रकम फिर्ता नगरी राजीनामा दिने गरेको पाइएको छ।संकाय र संस्थान अनुसार दुरुपयोग गर्ने प्राध्यापकको विवरण:संकाय / संस्थानदुरुपयोग गर्ने प्राध्यापक संख्यामानविकी तथा सामाजिकशास्त्र संकाय११४ जनाविज्ञान तथा प्रविधि अध्ययन संस्थान१०६ जनाइन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान९९ जनावन विज्ञान अध्ययन संस्थान२८ जनाव्यवस्थापन संकाय१९ जनाकृषि र पशु विज्ञान अध्ययन संस्थान१३ जनाचिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान९ जनाशिक्षाशास्त्र संकाय९ जनाकानुन संकाय१ जनाविज्ञ शिक्षक उत्पादन गर्ने उद्देश्यले त्रिविले तलबसहितको अध्ययन बिदा दिने गरे पनि यसको व्यापक दुरुपयोग हुँदा विश्वविद्यालयले ठुलो शैक्षिक र आर्थिक संकट व्यहोर्नु परिरहेको छ।
