काठमाडौँ, जेठ २४ गते । नेपालका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र भारतीय विदेशमन्त्री एस. जयशंकरबीच नयाँ दिल्लीमा द्विपक्षीय भेटवार्ता भएको छ। शनिबार साँझ भएको उक्त उच्चस्तरीय भेटवार्तापछि दुवै देशले एक संयुक्त तीनबुँदे घोषणापत्र जारी गरेका छन्।
बैठकमा नेपाल र भारतबीचको व्यापार, आर्थिक सहयोग, सीमापार कनेक्टिभिटी (सम्पर्क), ऊर्जा साझेदारी, जलस्रोत व्यवस्थापन तथा खेलकुदका माध्यमबाट जनस्तरको सम्बन्ध प्रवर्द्धन गर्ने लगायतका बहुआयामिक विषयमा गहन छलफल भएको छ। भारतीय पक्षले परराष्ट्रमन्त्री खनालसँगको बैठक फलदायी रहेको र सोही निरन्तरतास्वरूप यो घोषणा गरिएको जनाएको छ।
यस्ता छन् घोषणाका तीन बुँदा:
१. भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण परियोजना हस्तान्तरण:
घोषणाको पहिलो बुँदा अन्तर्गत भारत सरकारको सहयोगमा नेपालमा निर्माण सम्पन्न भएका विभिन्न संरचनाहरू औपचारिक रूपमा हस्तान्तरण गरिएको छ। सन् २०१५ (२०७२ साल) को विनाशकारी भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण कार्यक्रमअन्तर्गत भारतले नेपालमा ७२ वटा स्वास्थ्य संस्था र १२ वटा सांस्कृतिक सम्पदा परियोजना निर्माण गरेको थियो। ती संरचनाहरू नयाँ दिल्लीबाट भर्चुअल माध्यममार्फत नेपाललाई हस्तान्तरण गरिएको हो।
२. सीमापार डिजिटल भुक्तानी र विप्रेषण सहजता:
दुई देशबीच सीमापार व्यक्तिगत विप्रेषणलाई थप सरल र सहज बनाउने सहमति भएको छ। यसका लागि भारतको ‘युनिफाइड पेमेन्ट्स इन्टरफेस’ (UPI) र नेपालको ‘नेसनल पेमेन्ट्स इन्टरफेस’ (NPI) बीचको अन्तर-आबद्धता (Interconnection) संयुक्त रूपमा सुरुवात गरिएको छ। यसले दुवै देशका नागरिकलाई डिजिटल भुक्तानीमा ठूलो राहत पुग्ने विश्वास लिइएको छ।
३. डिजिटल प्रविधि र भाषा अनुवादमा सहकार्य:
तेस्रो बुँदा अन्तर्गत भारतको ‘डिजिटल इन्डिया भाषिनी’ र नेपालको काठमाडौँ विश्वविद्यालय (KU) बीच एक समझदारीपत्र (MoU) आदानप्रदान भएको छ। नेपालका लागि ‘भ्वाइस-फर्स्ट’ भाषा अनुवाद प्लेटफर्मको राष्ट्रिय डिजिटल पूर्वाधार सह-निर्माण गर्न यो समझदारी गरिएको हो। दुवै देशका परराष्ट्रमन्त्रीहरूको उपस्थितिमा सो समझदारीपत्र आदानप्रदान भएको थियो।
आज स्वदेश फर्कने
यसअघि परराष्ट्रमन्त्री खनालले भारत भ्रमणका क्रममा त्यहाँका अन्य उच्चपदस्थ अधिकारीहरूसँग पनि भेटवार्ता गर्नुभएको थियो। आफ्नो भारत भ्रमण सम्पन्न गरी परराष्ट्रमन्त्री खनाल जेठ २४ गते (आज) स्वदेश फर्कने कार्यक्रम रहेको छ।
