शनिबार, वैशाख १२, २०८३ , काठमाडौं । बागमती नदी किनारको सभ्यता जोगाउने अभियानमा आज एक महत्त्वपूर्ण मोड आएको छ। विगत लामो समयदेखि विवाद र तनावको केन्द्र बन्दै आएको थापाथलीस्थित सुकुम्बासी बस्ती हटाउन शनिबार बिहानैदेखि डोजर चलाइएको छ। तर, विगतका वर्षहरूमा जस्तो ढुङ्गामुढा, टायर प्रज्वलन र हिंसात्मक झडप यसपटक देखिएन। बरु, सुरक्षाकर्मी र सुकुम्बासीहरूबीच एक प्रकारको मूक–सहमति र सहकार्यको दृश्य देखियो।
बस्तीको इतिहास र जनसंख्याको तथ्याङ्क
काठमाडौँको मुटुमा रहेको यो बस्ती करिब तीन दशकअघि (२०५० को दशकको सुरुतिर) बाट विस्तार हुन थालेको मानिन्छ। सुरुमा केही टहराबाट सुरु भएको यो क्षेत्रमा हाल:
घरधुरी: करिब ३ सय ४० भन्दा बढी स्थायी र अस्थायी टहराहरू रहेका छन्।
जनसंख्या: यहाँ करिब १ हजार ५ सयको हाराहारीमा मानिसहरू बसोबास गर्दै आएका थिए।
विगतको संघर्ष: २०७९ मंसिरमा डोजर चलाउन खोज्दा भएको झडपमा दर्जनौँ नगर प्रहरी घाइते भएका थिए, जसका कारण प्रशासनले लामो समयदेखि ठोस कदम चाल्न सकेको थिएन।
यसपटक किन भएन झडप?
प्रशासनले यसपटक ‘बल प्रयोग’ भन्दा पनि ‘व्यवस्थापन र सहयोग’ को रणनीति अपनाएको छ। बस्तीमा डोजर प्रवेश गर्दा स्थानीयहरूले प्रतिरोध गर्नुको साटो आफ्ना सामान सुरक्षित निकाल्न जोड दिएका थिए। बाक्लो संख्यामा परिचालित नेपाल प्रहरी र नगर प्रहरीका जवानहरू आफैँले सुकुम्बासीका लत्ताकपडा, खाद्यान्न, ओछ्यान र ग्यास सिलिन्डरहरू बोकेर बाहिर निकाल्न मद्दत गरिरहेको दृश्यले माहोललाई शान्त बनाएको थियो।
एक स्थानीय बासिन्दा भन्छन्, “पटक–पटकको सूचना र कानुनी प्रक्रियापछि हामीले पनि विकल्प सोच्नै पर्ने भयो। क्षति हुनुभन्दा सामान जोगाएर निस्कनु नै उचित देखियो।”
किन हटाइँदैछ बस्ती?
अधिकारसम्पन्न बागमती सभ्यता एकीकृत विकास समितिले बागमती नदी कोरिडोर निर्माण र नदीको सौन्दर्यकरणका लागि यो क्षेत्र खाली गर्नुपर्ने अनिवार्य सर्त राखेको थियो। नदीको बहाव क्षेत्र मिचेर बनाइएका संरचनाले बर्खामा बाढीको जोखिम बढाउनुका साथै ढल व्यवस्थापनमा समेत अवरोध पुर्याउँदै आएको थियो।
अबको योजना
महानगरपालिका र सरकारले वास्तविक सुकुम्बासीहरूको पहिचान गरी उनीहरूलाई उचित विकल्प दिने विषयमा छलफल भइरहेको जनाएको छ। तर, हाललाई नदी किनारको सार्वजनिक जग्गालाई पूर्ण रूपमा अतिक्रमणमुक्त बनाउने अभियानलाई नै प्राथमिकता दिइएको छ।
बस्तीमा डोजर चल्दै गर्दा सुरक्षा व्यवस्था कडा पारिएको छ भने नदी कोरिडोरको यो खण्ड अब छिट्टै सडक विस्तार र वृक्षारोपणका लागि खुला हुने भएको छ।
काठमाडौँस्थित थापाथलीको सुकुम्बासी बस्तीका सुकुम्बासीहरू सामान बाहिर लैजान तयारी गर्दै । आज बस्ती खाली गर्नुपर्ने समयसीमाका बीच उनिहरु बस्तीबाट सामान बाहिर लैजान लागेका हुन् । तस्बिर स् किरण राज विष्ट
काठमाडौँस्थित थापाथलीको सुकुम्बासी बस्तीका सुकुम्बासीहरू सामान बाहिर लैजान तयारी गर्दै । आज बस्ती खाली गर्नुपर्ने समयसीमाका बीच उनिहरु बस्तीबाट सामान बाहिर लैजान लागेका हुन् ।
काठमाडौँस्थित थापाथलीको सुकुम्बासी बस्तीका सुकुम्बासीहरू सामान बाहिर लैजान तयारी गर्दै । आज बस्ती खाली गर्नुपर्ने समयसीमाका बीच उनिहरु बस्तीबाट सामान बाहिर लैजान लागेका हुन् ।
काठमाडौँस्थित थापाथलीको सुकुमबासी बस्तीमा परिचालन गरिएका सुरक्षाकर्मीहरू । आज सुकुमबासी बस्ती खाली गर्न समयसीमा दिइएकाे छ ।
काठमाडौँस्थित थापाथलीको सुकुमबासी बस्तीमा परिचालन गरिएका सुरक्षाकर्मीहरू । आज सुकुमबासी बस्ती खाली गर्न समयसीमा दिइएकाे छ ।
सुकुमबासी बस्ती
काठमाडौँस्थित थापाथलीको सुकुमबासी बस्ती क्षेत्रमा बस्ती खाली गर्न शनिबार डाेजर लगाइँदै । आज सुकुमबासी बस्ती खाली गर्न समयसीमा दिइएकाे थियाे । तस्बिर : किरणराज विष्ट
