वीरगञ्ज ८ कार्तिक । वीरगञ्जमा सञ्चालन भइरहेको दशैं मेलाको नाममा अश्लीलता फैलाइएको र रातभरि डिजे बजाउने गरिएको आरोप सार्वजनिक भएपछि पर्सा प्रहरी प्रशासनको भूमिका र कानुन कार्यान्वयनको निष्पक्षतामाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ।
धार्मिक तथा सांस्कृतिक यात्राका क्रममा डिजे बजाइएको भन्दै प्रहरीले नियन्त्रण गर्ने र रोक लगाउने पर्सा प्रशासनले दशैं मेलाका क्रममा रातभरि डिजे बजाइएको भनिएको विषयमा किन प्रभावकारी कदम चाल्न सकेको छैन भन्ने प्रश्न उठेको छ ।
धार्मिक आस्था, परम्परा र संस्कृतिसँग जोडिएका यात्राहरूमा ध्वनि प्रदूषण तथा शान्ति सुरक्षाको कारण देखाउँदै डिजे बजाउन रोक लगाउने वा नियन्त्रणमा लिने गरिएको अवस्थामा मेलाका गतिविधिमा पनि उस्तै नियम लागू हुनुपर्ने स्थानीयस्तरमा आवाज उठिरहेको छ।
कानुन सबैका लागि समान हो भने धार्मिक यात्रामा लागू हुने नियम मेला–महोत्सवमा पनि समान रूपमा कार्यान्वयन हुनुपर्ने प्रश्न सरोकारवालाहरूले उठाउन सक्छन्। धार्मिक यात्रामा कडाइ, मेलामा किन फरक व्यवहार ?
पर्सा जिल्लामा विभिन्न धार्मिक तथा सांस्कृतिक अवसरमा निकालिने यात्राहरूमा डिजे बजाउने विषयलाई लिएर प्रहरी प्रशासनले कडाइ गर्ने गरेको आरोप लाग्दै आएको छ।
कतिपय अवस्थामा डिजे नियन्त्रणमा लिने तथा बजाउन रोक लगाउने गरिएको भन्दै धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमका आयोजकहरूले समान व्यवहारको अपेक्षा गर्नु स्वाभाविक हो।
तर, वीरगञ्जमा सञ्चालन भइरहेको दशैं मेलाका क्रममा रातिसम्म डिजे बजाइएको र मेलाको नाममा आपत्तिजनक गतिविधि भइरहेको आरोप सार्वजनिक हुँदा प्रहरी प्रशासनको निगरानी र कारबाहीबारे प्रश्न उठेको छ।
यदि मेलामा प्रचलित कानुनविपरीत गतिविधि भइरहेका छन् भने तिनलाई नियन्त्रण गर्नु सम्बन्धित निकायको दायित्व हो। त्यसैगरी, मेलामा डिजे बजाउन आवश्यक अनुमति दिइएको छ वा छैन, अनुमति दिइएको भए कुन समय र सर्तमा बजाउन पाउने व्यवस्था गरिएको छ तथा ती सर्त पालना भएका छन् वा छैनन् भन्ने विषय पनि स्पष्ट हुन आवश्यक छ।
धार्मिक यात्रामा कानुन कार्यान्वयनका नाममा कडाइ गर्ने तर अन्य सार्वजनिक कार्यक्रममा उस्तै नियम लागू नभएको अवस्था देखिएमा त्यसले प्रशासनको निष्पक्षतामाथि स्वाभाविक रूपमा प्रश्न उठाउँछ।
जिल्ला प्रशासन र जिल्ला प्रहरी कार्यालयको भूमिका के ?
दशैं मेला धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको उत्सवसँग सम्बन्धित भए पनि त्यसका नाममा हुने गतिविधि प्रचलित कानुन, सार्वजनिक मर्यादा र शान्ति सुरक्षाको सीमाभित्र रहनुपर्छ। मेला सञ्चालनका क्रममा ध्वनि प्रदूषण नियन्त्रण, सार्वजनिक शान्ति, सुरक्षा तथा अनुमति र सर्तको पालना गराउने जिम्मेवारी सम्बन्धित निकायको हो।
यस विषयमा जिल्ला प्रशासन कार्यालय पर्सा र जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साले मेलाको अनुगमन कसरी गरिरहेका छन् भन्ने प्रश्न उठेको छ। मेलामा डिजे बजाउन अनुमति दिइएको हो भने त्यसको समयसीमा र सर्तबारे स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक गर्नुपर्ने देखिन्छ। अनुमति नलिई वा निर्धारित सर्तविपरीत गतिविधि भइरहेको भए त्यसलाई नियन्त्रण गर्न किन प्रभावकारी कदम चालिएन भन्ने विषयमा पनि प्रशासनले जवाफ दिन आवश्यक छ।
त्यस्तै, मेलाको नाममा अश्लील गतिविधि भइरहेको भन्ने आरोपबारे पनि सम्बन्धित निकायले सत्यतथ्य छानबिन गर्नुपर्ने देखिन्छ। आरोप पुष्टि नभएसम्म त्यसलाई प्रमाणित तथ्यका रूपमा लिन नमिल्ने भए पनि सार्वजनिक रूपमा उठेका प्रश्नको निष्पक्ष छानबिन र स्पष्ट जवाफ आवश्यक हुन्छ।
यसै विषयमा वडा प्रहरी कार्यालय बिर्ताका प्रहरी निरीक्षक विक्रम सुवेदीलाई प्रश्न गरिएको छ। धार्मिक तथा सांस्कृतिक यात्रामा डिजे बजाउँदा नियन्त्रण गर्ने प्रहरी प्रशासनले दशैं मेलामा रातभरि डिजे बजाइएको भनिएको विषयमा किन उस्तै कडाइ नगरेको भन्ने प्रश्नमा उनले दिएको प्रतिक्रिया चासोको विषय बनेको छ।
प्रहरी निरीक्षक सुवेदीको वास्तविक भनाइ तथा त्यसको सन्दर्भका आधारमा मेलाको सुरक्षा व्यवस्थापन र प्रहरी प्रशासनको भूमिकाबारे थप स्पष्टता आउन सक्छ।
वीरगञ्जको दशैं मेलालाई व्यवस्थित, मर्यादित र सुरक्षित बनाउनु आयोजक तथा सम्बन्धित निकाय सबैको जिम्मेवारी हो। धार्मिक तथा सांस्कृतिक यात्रामा लागू गरिने नियम र मेला–महोत्सवमा लागू गरिने नियमबीच अनावश्यक भिन्नता देखिनु हुँदैन।
