जुम्ला, १८ साउन । नेपाली बजारमा निकै लोकप्रिय मानिने ‘जुम्ली स्याउ’ को ब्रान्ड र गुणस्तर खस्किन नदिन स्थानीय प्रशासन र कृषि निकायले निगरानी तीव्र पारेका छन् । पाक्नुअघि नै काँचो स्याउ बजारमा पठाएर जुम्ली स्याउको बजार बिगार्ने प्रवृत्ति बढेपछि रारा प्रहरी चौकीले सुर्खेत र नेपालगञ्जतर्फ लैजान लागिएको १८० कार्टुन स्याउ नियन्त्रणमा लिएको छ ।
काँचो स्याउ जिल्ला बाहिर निर्यात गर्न नदिने स्थानीय निर्णयविपरीत ओसारपसार भइरहेको सूचनाका आधारमा प्रहरीले उक्त परिमाणको स्याउ रोकेको हो । नियन्त्रणमा लिइएको स्याउको गुणस्तर र परिपक्वता मापन गर्न जिल्ला प्रशासन कार्यालयको निर्देशनमा कृषि प्राविधिकहरूको टोली खटाइएको थियो ।
यसरी गरियो वैज्ञानिक परीक्षण
कृषि विकास कार्यालय जुम्लाका सूचना अधिकारी दीपकसिंह धामीका अनुसार बरामद गरिएको स्याउको गुणस्तर प्राविधिक रूपमा जाँच्न ‘रिफ्र्याक्टोमिटर’ प्रविधिको प्रयोग गरिएको थियो । परीक्षणका क्रममा १५० कार्टुन स्याउमा गुलियोपनाको मात्रा मापदण्ड अनुसार १२ प्रतिशतभन्दा बढी पाइएको छ । बजारमा पठाउन योग्य स्याउमा कम्तीमा ११ प्रतिशत गुलियोपना हुनुपर्ने प्राविधिक मान्यता छ ।
तर, ९ कार्टुन स्याउ र केही स्थानीय ‘रेड डेलिसियस’ तथा ‘रोयल डेलिसियस’ जातका स्याउमा भने गुलियोपना जम्मा ७ देखि ८ प्रतिशत मात्रै फेला परेको छ, जुन पूर्ण रूपमा काँचो हो । मापदण्ड पुगेका १५० कार्टुन स्याउलाई बजार जान दिने र बाँकी काँचो स्याउलाई परिपक्व नभएसम्मका लागि गोदाममै भण्डारण गरेर राख्ने निर्णय सरोकारवालाहरूको रोहवरमा गरिएको छ ।
सिफारिसमा बदमासी: परिमाण लुकाएर दोहोरो कागज
बरामद गरिएको स्याउ चन्दननाथ नगरपालिका वडा नम्बर ८ र ९ बाट संकलन गरिएको खुलेको छ । छानबिनका क्रममा स्थानीय तहले दिने सिफारिसमा समेत गम्भीर बदमासी फेला परेको छ । १८० कार्टुन स्याउ ओसारपसार भइरहँदा व्यापारीसँग एउटा सिफारिसमा ६० कार्टुन र अर्कोमा ४० कार्टुन मात्रै उल्लेख भएको दोहोरो विवरण भेटिएको थियो ।
स्थानीय तहहरूले स्याउको वास्तविक परिमाण लुकाएर मनोमानी ढंगले सिफारिस दिँदा जुम्लाको कुल उत्पादनको तथ्याङ्क राख्न समेत समस्या भइरहेको सूचना अधिकारी धामीले बताए । काँचो स्याउ बाहिरिने क्रम नरोकिएपछि अबदेखि अनिवार्य रूपमा कृषि प्राविधिकको प्रत्यक्ष सिफारिस र प्रमाणित कागज बिना जुम्ली स्याउ जिल्ला बाहिर निर्यात गर्न नपाइने गरी कडा नियम लागू गर्ने तयारी भइरहेको छ ।
