काठमाडौँ, २३ असार (२०८३) | अमेरिका र इरानबिच गत जुन महिनामा भएको ‘इस्लामावाद समझदारी पत्र’ (MoU) कार्यान्वयनमा आएको २० दिन पनि नपुग्दै मध्यपूर्वमा पुनः भीषण युद्धको स्थिति सिर्जना भएको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्ड (सेन्टकम) ले इरानको दक्षिणी क्षेत्रलाई लक्षित गरी करिब चार घण्टा लामो सटिक हवाई आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ।
स्ट्रेट अफ होर्मुजमा यात्रा गरिरहेका तीनवटा व्यापारिक जहाजमाथि इरानले आक्रमण गरेपछि त्यसको जवाफमा यो कारबाही गरिएको अमेरिकाको भनाइ छ।
४ घण्टाको आक्रमण: ८० भन्दा बढी सैन्य लक्ष्य ध्वस्त
रोयटर्सका अनुसार अमेरिकी सेनाले ‘सटिक हतियार’ प्रयोग गरेर इरानका ८० भन्दा बढी स्थानहरूमा प्रहार गरेको छ। आक्रमणमा इरानको वायु रक्षा प्रणाली, तटीय निगरानी प्रणाली, सतहबाट हावामा प्रहार गर्ने मिसाइल, एन्टि-शिप क्रुज मिसाइल र ड्रोन प्रक्षेपण स्थलहरूलाई मुख्य निशाना बनाइएको सेन्टकमले जनाएको छ।
इरानी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार इरानको दक्षिणी बन्दरगाह सहर सिरिक, क्युइशम टापु र बन्दर अब्बास नजिकैका क्षेत्रहरूमा दर्जनौँ क्षेप्यास्त्रहरू खसेका छन्। सिरिक बन्दरगाहमा छर्रा लागेर केही नागरिक घाइते भएका छन्।
कुवेत र बहराइनमा खतराको साइरन, राष्ट्रपति पेजेस्कियान स्वदेश फर्किए
यो आक्रमणको पराकम्प छिमेकी देशहरूमा पनि देखिएको छ। इरानमा आक्रमण भएको केही घण्टाभित्रै कुवेत र बहराइनमा खतराको साइरन बजेको छ। कुवेतको सेनाले आफ्नो वायु रक्षा प्रणालीले मिसाइल र ड्रोन आक्रमणको सामना गरिरहेको पुष्टि गरेको छ। यता, इराक भ्रमणमा रहेका इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेस्कियान आक्रमणलगत्तै भ्रमण छोट्याएर स्वदेश फर्किएका छन्।
अमेरिकाद्वारा तेल प्रतिबन्ध फुकुवाको निर्णय रद्द
तनाव बढेसँगै अमेरिकी ट्रेजरी विभागले मंगलबार इरानी तेलमाथिको अस्थायी प्रतिबन्ध फुकुवा गर्ने निर्णय रद्द गरिदिएको छ। फेब्रुअरीको अन्त्यमा सुरु भएको युद्ध रोक्न दुई देशबिच इस्लामावादमा सम्झौता भएको थियो। सम्झौताअनुसार इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुज खुला गर्ने र बदलामा अमेरिकाले ६० दिनका लागि इरानी तेलमाथिको प्रतिबन्ध फुकुवा गर्ने सहमति भएको थियो।
तर, सम्झौता भएको २० दिनमै अमेरिकाले प्रतिबन्ध ब्युँताएपछि इरानका मुख्य वार्ताकार मोहम्मद गालिबाफले यसलाई एमओयूको गम्भीर उल्लंघन भनेका छन्।
जहाज मार्गको विवाद र ट्याङ्करहरूमा आगजनी
ह्वाइट हाउसका अनुसार सम्झौतापछि पनि इरानले व्यापारिक जहाजहरूलाई आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको उत्तरी मार्गबाट जान दबाब दिइरहेको थियो, जबकि अमेरिकाले दक्षिणी सुरक्षित मार्ग प्रयोग गर्न आग्रह गर्दै आएको थियो। यही मार्गको विवादका कारण टकराव बढेको हो।
यसैबिच, ओमानको तटीय क्षेत्रमा एउटा कतारी एलएनजी ट्याङ्करमा अज्ञात वस्तुको प्रहारबाट आगलागी भएको छ भने साउदी अरबको तेल ट्याङ्करमा पनि इरानको आईआरजीसी (IRGC) ले प्रहार गरेको मिसाइलका कारण क्षति पुगेको बताइएको छ। इरानका उप-विदेशमन्त्री काजेम गारीबाबादीले अमेरिकाले सम्झौताका महत्वपूर्ण धाराहरू उडाएको आरोप लगाउँदै जुनसुकै परिस्थितिको सामना गर्न तयार रहेको चेतावनी दिएका छन्।
